Emergency Mode for News, gazetecilerin afetlere öncesinde, sırasında ve sonrasında yanıt verebilmesine yardımcı olmak için kontrol listeleri ve başka araçlar sunuyor.
Eylül 2024’te Helene Kasırgası Kuzey Carolina’nın batısını vurduğu gün Laura Lee, binlerce kilometre uzakta, Peru’da tatildeydi.
O dönemde Asheville merkezli Blue Ridge Public Radio’nun (BPR) haber direktörü olan Lee, “Her şey yaşanırken orada, herkesle birlikte olmadığım için kendimi suçlu hissediyorum ama bir bakıma bunun beklenmedik bir avantajı da oldu. İnternet bağlantısının istikrarlı olduğu bir yerdeydim. Bu sayede telefon görüşmeleri yapabildim ve aksi hâlde üstlenebileceğimden emin olmadığım bazı işlerin koordinasyonunu yürütebildim,” diyor.
Lee, fırtına vurmadan çok önce radyo istasyonu için bir acil durum planı hazırlamıştı fakat bu plan ağırlıklı olarak kitlesel silahlı saldırılara göre oluşturulmuştu. Helene ise çok daha kapsamlı bir afetti: 230’dan fazla kişinin ölümüne ve milyarlarca dolarlık fiziksel hasara yol açmasının yanı sıra su, elektrik ve hücresel iletişim hizmetlerini de devre dışı bıraktı; bazı bölgelerde bu kesintiler haftalarca sürdü.
Lee, Charlotte’tan aldığı malzemelerle dolu arabasıyla Asheville’a döndüğünde hızla yeni bir plan oluşturmak zorunda kaldı. İstasyon, günde iki canlı yayın kuşağından oluşan normal düzeni yerine 12 saatlik yayın düzenine geçecek; ilçe yönetiminin günde iki kez yaptığı bilgilendirmelerin tamamını yayımlayacak, ardından istasyonun muhabirleri gelişmeleri özetleyip değerlendirecekti.
Ancak önce istasyonun en temel ihtiyaçlarından bazılarını çözmesi gerekiyordu.
Şu anda kâr amacı gütmeyen haber kuruluşu NC Local‘ın yayın direktörü olan Lee, “İlk işlerimden biri tuvaletleri temizlemek ve bir kamp tuvaleti kurmaktı çünkü akan suyumuz yoktu,” diye aktarıyor. “Acil durum planlamasını düşündüğümüzde bazen yalnızca haberi ve bilgiyi nasıl ulaştıracağımıza odaklanıyoruz; ki bu elbette işin çok büyük bir parçası. Ama bir de temel ihtiyaçlar hiyerarşisi var: İnsanların tuvalete gidebilecekleri bir yere ihtiyaçları var. Suya ihtiyaçları var. Yemeğe ihtiyaçları var. Helene Kasırgası’ndan önce muhabirlerimin her gün yemek yiyip yemediğini düşünmüyordum.”
Lee ve çalışma arkadaşları, kasırgaya nasıl yanıt vereceklerini ve onu nasıl haberleştireceklerini büyük ölçüde kendi başlarına çözmek zorunda kaldılar. Ancak Lee’nin ve ülkenin farklı bölgelerindeki diğer editörlerin afetleri haberleştirirken edindikleri deneyimlerden yola çıkılarak geliştirilen yeni bir hizmet bunu değiştirmeyi amaçlıyor: Emergency Mode for News.
“Haber merkeziniz için acil durum planları hazırlayacak zamana ya da bütçeye sahip olmak bir lüks,” diyor girişimin arkasındaki üç kuruluştan biri olan OpenNews‘un eş direktörü Jessica Morrison. Diğer iki kuruluş ise NC Local ve Newspack. Girişim, Press Forward’dan alınan üç yıllık 1,2 milyon dolarlık hibeyle başlatıldı.
Emergency Mode’un internet sitesinde bu nedenle kasırga, orman yangını ve aşırı sıcak gibi farklı aşırı hava olaylarına yönelik önceden hazırlanmış kontrol listeleri bulunuyor. Bu listeler, söz konusu afet türlerini haberleştirme deneyimine sahip gazeteciler tarafından hazırlanmış.
İnternet sitesinde ayrıca Grist’in afet araç setine bağlantı veriliyor. Bunun yanında, siteye gelen gazetecilerin yaklaşan bir tehdide önceden hazırlanıyor, bir acil durumun ortasında bulunuyor ya da afetin ardından toparlanıyor olmalarına göre değişen kaynaklardan oluşan bir “eylem paketi” hazırlamalarına yardımcı olan bir modül de bulunuyor.
Morrison, “Bu, size son dakika haberlerini, acil durumları ya da afetleri nasıl haberleştireceğinizi öğretmekle ilgili değil. Gazetecilerin bunu nasıl yapacaklarını bildiklerini biliyoruz. Mesele, haber merkezinizin operasyonel dayanıklılığını güçlendirmek,” diyor.
Helene Kasırgası Kuzey Carolina’nın batısındaki hücresel iletişim hizmetini devre dışı bıraktığında Lee ve çalışma arkadaşları, cep telefonu bağlantısının çok zayıf olması nedeniyle BPR’nin internet sitesini açamadıklarını söyleyen dinleyicilerden geri bildirim aldı.
Bunun üzerine Newspack ve NC Local ile birlikte internet sitesinin yalnızca metinden oluşan, düşük veri tüketen bir sürümünü hazırladılar. Bu sürüm, hücresel sinyalin çok zayıf olduğu durumlarda bile hızlı biçimde yüklenebiliyordu. (Josh’un aynı yılın ekim ayında yazdığı gibi, Milton Kasırgası Florida’ya yaklaşırken NPR da yerel istasyonları için benzer bir özelliği kullanıma açmıştı.)
Newspack, Helene sırasında edindiği deneyimden yola çıkarak haber merkezlerinin kendi internet sitelerine kolayca ekleyebileceği WordPress tabanlı bir “lite-site” eklentisi geliştirdi. Kuruluş ayrıca gazetecilerin gelişmekte olan haberlere yeni bilgiler geldikçe güncelleme ekleyebilmesini sağlayacak canlı blog özelliğini hızla etkinleştirecek ikinci bir eklenti üzerinde çalışıyor.
OpenNews ayrıca haber merkezlerinin uzmanlaşmış eğitimler gibi ihtiyaçlarını karşılamasına yardımcı olmak için toplam 30 bin dolarlık mikro hibeler dağıtıyor. Bunun yanı sıra farklı haber merkezlerinden gazetecileri bilgi paylaşmak üzere bir araya getiren atölyeler düzenleyerek bir tür Emergency Mode topluluğu oluşturmaya çalışıyor.
Morrison, “Sahada zaten çok fazla bilgi var ve biz bunu bir araya getirmeyi umuyoruz,” diyor. “Bu ilk yılda gördüğümüz şeylerden biri, insanların aslında birbirleriyle deneyimleri hakkında konuşmak istemesiydi.”
Helene Kasırgası’nın ardından Lee, ülkenin farklı bölgelerindeki editörlerden yardım ve destek teklif eden e-postalar aldı. Bunlardan biri, 2023 yılında yıkıcı orman yangınları yaşayan Hawaii’nin Lahaina kentindeki bir editörden gelmişti. Lee’nin aktardığına göre editör ona, “Bunun hiç bitmeyeceğini hissediyor olsan bile bitecek,” diye yazmıştı.
Bir başka editör ise Lee’nin gelen kutusunu yönetmesine yardımcı olacak serbest gazetecilerden oluşan bir ağ kurulmasına destek oldu. Lee’nin gelen kutusu ulusal medya kuruluşlarından gelen basın talepleri, kendi haber merkezinden gelen güncellemeler ve BPR dinleyicilerinin mesajlarıyla doluyordu. Serbest gazeteciler bu mesajların ayıklanmasına ve önceliklendirilmesine yardımcı oldu.
Lee, “Başkalarının yaşadığı deneyimlerden çıkarabileceğiniz çok şey var,” diyor. “İnsanların her seferinde tekerleği yeniden icat etmesine ve bunu yaparken kendilerini yalnız hissetmesine hiçbir gerek yok.”
Emergency Mode aynı zamanda çeşitli ruh sağlığı kaynakları da sunuyor. Lee, bunların afet sırasında ve sonrasında ne kadar önemli olduğunu bizzat deneyimlediğini söylüyor.
“Slack kanalımız bir noktadan sonra korkunç haberlerle dolup taşmaya başladı,” diyor Lee.
Lee, muhabirlerine her gün ruh sağlıklarını korumak için ne yapacaklarını sormaya başladı.
“Böyle durumlarda zihniniz tamamen tükeniyor. Adrenalinle ayakta duruyorsunuz, gecede iki ya da üç saat uyuyorsunuz ve elinizden geldiğince duruma uyum sağlamaya çalışıyorsunuz.”
Afetler çok farklı biçimler alabilir ancak Emergency Mode şimdilik aşırı hava olayları ve iklim kaynaklı afetlere odaklanıyor.
Proje, Press Forward hibesinin ikinci yılında. İlk yıl, kontrol listelerini hazırlayacak gazetecilerle iletişime geçmek de dâhil olmak üzere internet sitesinde yer alacak kaynakların oluşturulmasına ayrıldı. Halen devam eden ikinci yılda ise haber merkezlerinden geri bildirim alınması ve sitenin bu geri bildirimlere göre yeniden düzenlenmesi hedefleniyor.
Morrison’ın aktardığına göre haber merkezlerinden gelen ilk geri bildirimlerden biri, mevcut durumda sunulan bilgilerin daha küçük parçalara bölünmesi gerektiği yönündeydi. Bu görüşmeler, Emergency Mode’un üçüncü yılında nasıl bir yapıya dönüşeceğini ve sonrasında varlığını sürdürüp sürdürmeyeceğini şekillendirecek.
Morrison şu soruyu soruyor:
“Acil durum hazırlığı ne için var? Bir afet sırasında vermeniz gereken kararların sayısını azaltmak için. Gazetecilik zor. İnsanlar tükenmişlik yaşıyor ve bunun üzerine bir de haberleştirdiğiniz acil durumun ya da afetin içinde yaşayan bir insansınız. Acil durum hazırlığını haber merkezleri için ortak bir altyapı çalışmasına dönüştürmek üzere yapabileceğimiz bir şey var mı? Projenin temel meselesi bu.”
Bu yazı, 24 Eylül 2026’da Neel Dhanesha’nın Nieman Journalism Lab’de yayınlanan “When disaster strikes, newsrooms scramble. A new website aims to help tame the chaos” başlıklı yazısının Türkçe çevirisidir.






