{"id":993,"date":"2026-06-23T13:38:08","date_gmt":"2026-06-23T13:38:08","guid":{"rendered":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/?p=993"},"modified":"2026-07-13T16:48:01","modified_gmt":"2026-07-13T16:48:01","slug":"emekliler-lokali-yaslilikta-hayata-karismak-icin-bir-oneri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/2026\/06\/23\/emekliler-lokali-yaslilikta-hayata-karismak-icin-bir-oneri\/","title":{"rendered":"Emekliler lokali: Ya\u015fl\u0131l\u0131kta hayata kar\u0131\u015fmak i\u00e7in bir \u00f6neri"},"content":{"rendered":"\n

Yaln\u0131zl\u0131k \u00e7o\u011fu zaman bireysel bir hal, biraz da \u00f6zel hayat\u0131n i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclecek bir duygu durumu gibi ele al\u0131n\u0131yor. Oysa Harvard taraf\u0131ndan yap\u0131lan g\u00fcncel <\/a>ara\u015ft\u0131rma<\/a>, bunun \u00e7ok daha geni\u015f sonu\u00e7lar\u0131 olan bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 meselesi oldu\u011funun kan\u0131t\u0131. Sosyal izolasyonun kalp hastal\u0131\u011f\u0131, inme, demans ve erken \u00f6l\u00fcm riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131, kayg\u0131, depresyon ve intihar d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle de ya\u015fam kalitesini a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Dolay\u0131s\u0131yla meseleyi yaln\u0131zca ya\u015fl\u0131lar\u0131n can s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131<\/strong> olarak okumak hatal\u0131. Daha do\u011frudan s\u00f6ylemek gerekirse, g\u00fcndelik hayattan \u00e7ekilmenin bedeli v\u00fccutta, zihinde ve \u00f6m\u00fcrde birikiyor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye ba\u011flam\u0131nda bu tabloyu daha keskin bir dille tarif eden ki\u015fi, Ya\u015fl\u0131 Haklar\u0131 Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131 Ferhat Boratav. Boratav, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmede yaln\u0131zla\u015fman\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkisini \u201cg\u00fcnde on be\u015f sigara i\u00e7mek kadar zararl\u0131\u201d<\/em> diye tan\u0131ml\u0131yor. Bu c\u00fcmle, belediyelerin neden ya\u015fl\u0131lara d\u00f6n\u00fck kamusal mek\u00e2nlar kurmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde anlat\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc mobilite sorunu olmayan bir ya\u015fl\u0131 i\u00e7in mesele sadece d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131da anlaml\u0131 bir ritme kavu\u015fmak.<\/p>\n\n\n\n

Gerontolog G\u00fclce Aksoy<\/strong><\/a> da Boratav\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 sigara metaforunu <\/strong>(Julianne Holt-Lunstad ara\u015ft\u0131rmas\u0131) yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n fizyolojik ve n\u00f6rolojik y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ok net \u00f6zetledi\u011fi kanaatinde. Sosyal izolasyonun yaratt\u0131\u011f\u0131 stres Gerontoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc Kurucu Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Prof. Dr. \u0130smail Tufan\u2019\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 GeroAtlas<\/em><\/strong> (T\u00fcrkiye Gerontoloji Atlas\u0131) projesinin verileriyle de ortaya koyulurken, yine ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re ya\u015fl\u0131l\u0131kta aile d\u0131\u015f\u0131 sosyal ili\u015fkiler (kom\u015fuluk, arkada\u015fl\u0131k) y\u00fczde 78 oran\u0131nda azalmakta. Bu ara\u015ft\u0131rma ya\u015fl\u0131larda hobi ve gezinti gibi d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck aktivitelerin d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7ti\u011fini ve yerini en g\u00fc\u00e7l\u00fc art\u0131\u015fla \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnceye dal\u0131p gitmek\u201d gibi i\u00e7e kapan\u0131k eylemlere b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyuyor. Aksoy, \u201ckullan ya da kaybet\u201d prensibi gere\u011fi, bu sosyal uyaran eksikli\u011finin bili\u015fsel rezervi h\u0131zla t\u00fcketerek demans ve Alzheimer riskini do\u011frudan tetikledi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

Tam bu nedenle emekli lokalleri, emekli evleri ve g\u00fcnd\u00fcz ya\u015fam merkezleri sadece \u201cmola verilen\u201d yerler olarak okunamaz. Bunlar iyi kurguland\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fl\u0131y\u0131 evde kalma e\u011filiminden koparan, akran ili\u015fkisini g\u00fc\u00e7lendiren, k\u00fc\u00e7\u00fck ekonomik rahatlamalar sunan ve zaman\u0131 yeniden kuran kamusal alanlar haline gelir.

Bu yaz\u0131n\u0131n temel meselesi de tam olarak burada: Bu mek\u00e2nlar ya\u015fl\u0131lar\u0131n g\u00fcnd\u00fcz hayat\u0131n\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebiliyor?<\/p>\n\n\n\n

1. D\u00fcnyadaki \u00f6rnekler: G\u00fcn\u00fc yaln\u0131zca ge\u00e7irmek de\u011fil, payla\u015fmak<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bunu anlamak i\u00e7in \u00f6nce T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki daha yerle\u015fik \u00f6rneklere bakmak ve bir k\u0131yas noktas\u0131 olu\u015fturmak gerek. Kanada\u2019daki <\/a>Evergreen Seniors Community Centre<\/a>, ya\u015fl\u0131lara d\u00f6n\u00fck merkezlerin neye benzeyebilece\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rnek sunuyor. Guelph Belediyesi ile Guelph Wellington Seniors Association i\u015fbirli\u011fi ile \u00e7al\u0131\u015fan bu merkez, 55 ya\u015f ve \u00fcst\u00fcndeki bireyler i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 bir topluluk alan\u0131. Buray\u0131 \u00f6nemli k\u0131lan \u015fey, bir bak\u0131m merkezinden \u00f6te, aktif ya\u015flanma ve d\u00fczenli sosyalle\u015fme zemini gibi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Merkezin mant\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a net. \u0130nsanlar tedavi g\u00f6rmek gibi kat\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn izinden giderek ziyaret etmiyor, egzersiz yapmak, kurslara kat\u0131lmak ve ba\u015fka insanlarla ba\u011f kurmak i\u00e7in geliyor. Guelph Belediyesi\u2019nin ya\u015fl\u0131 n\u00fcfus projeksiyonlar\u0131 da b\u00f6yle bir merkezin neden kent \u00f6l\u00e7e\u011finde bir ihtiya\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Yani yap\u0131, bug\u00fcn\u00fcn bo\u015f zaman sorununa dokunurken, ayn\u0131 zamanda ya\u015flanan bir kent n\u00fcfusunun kamusal ihtiya\u00e7lar\u0131na verilmi\u015f planl\u0131 bir cevab\u0131 da simgeliyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Emekliler lokali: Ya\u015fl\u0131l\u0131kta hayata kar\u0131\u015fmak i\u00e7in bir \u00f6neri<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Merkez de\u011fil, aidiyet \u00fcretme iddias\u0131nda bir mek\u00e2n<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Bu \u00f6rne\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan esas \u015fey, yaln\u0131zca i\u00e7inde ne oldu\u011fu de\u011fil, kullan\u0131c\u0131n\u0131n merkeze nas\u0131l ba\u011fland\u0131\u011f\u0131. D\u00fczenli spor programlar\u0131, dans dersleri, kart oyunlar\u0131, e\u011fitim faaliyetleri, g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck imkanlar\u0131 ve destek gruplar\u0131, buray\u0131 \u201carada bir u\u011franan\u201d yer olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p g\u00fcndelik rutinin par\u00e7as\u0131 haline getiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Wanderlog\u2019daki yorumlara<\/a> bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da benzer bir tablo g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n merkezi klasik bir spor tesisinden \u00e7ok bir topluluk evi gibi alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131, burada yeni arkada\u015fl\u0131klar kurman\u0131n kolayla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle yeni ta\u015f\u0131nan emekliler i\u00e7in g\u00fcvenli bir ba\u015flang\u0131\u00e7 alan\u0131 olu\u015ftu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, mek\u00e2n hizmet sunuyor ancak i\u00e7ine yerle\u015filen bir sosyal doku da \u00fcretiyor.<\/p>\n\n\n\n

2. \u00dcsk\u00fcdar Belediyesi Emekliler Lokali: Meydandaki dura\u011f\u0131n \u00f6tesinde ne var?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Yerel \u00f6rnekleri de inceledik ve \u00f6rneklem havuzumuza iki lokali almaya karar verdik. Bu mek\u00e2nlar\u0131 se\u00e7erken hem \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na dahil olmalar\u0131 hem de modern giri\u015fimler olmalar\u0131 etkili oldu. \u0130lk \u00f6rnek, <\/a>\u00dcsk\u00fcdar Belediyesi Emekliler Lokali<\/a>, \u0130stanbul\u2019daki en dikkat \u00e7ekici \u00f6rneklerden biri. Bunun ilk nedeni elbette konumu. \u00dcsk\u00fcdar Meydan\u0131 gibi \u00e7ok yo\u011fun ve merkezi bir yerde bulunmas\u0131, lokali sadece il\u00e7e sakinlerinin de\u011fil \u00e7evre il\u00e7elerden gelenlerin de kulland\u0131\u011f\u0131 bir alana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. \u0130kinci neden ise hizmetlerin tamamen \u00fccretsiz olmas\u0131. Bu iki unsur birle\u015fti\u011finde, mek\u00e2n ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in plan yap\u0131lmas\u0131 gereken bir tesis olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p g\u00fcndelik hayat\u0131n do\u011fal uzant\u0131s\u0131 haline geliyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Emekliler lokali: Ya\u015fl\u0131l\u0131kta hayata kar\u0131\u015fmak i\u00e7in bir \u00f6neri (\u00dcsk\u00fcdar Belediyesi Emekliler Lokali)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u00dcsk\u00fcdar Belediyesi Emekliler Lokali\u2019nin birim sorumlusu Nuray K\u0131l\u0131\u00e7 ile yap\u0131lan saha g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde \u00f6\u011frendi\u011fimiz verilere g\u00f6re merkez g\u00fcnl\u00fck ortalama 500 ki\u015fiyi a\u011f\u0131rl\u0131yor. K\u0131l\u0131\u00e7\u2019\u0131n ifadesiyle bu say\u0131, merkezili\u011fi nedeniyle daha da y\u00fcksek hissediliyor<\/strong>. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu erkek olsa da, g\u00fcnl\u00fck ziyaret\u00e7ilerin yakla\u015f\u0131k 100 kadar\u0131n\u0131 kad\u0131nlar olu\u015fturuyor. Bu veri, ya\u015fl\u0131lara d\u00f6n\u00fck kamusal alanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda cinsiyet dengesinin halen sorgulanmas\u0131 gerekti\u011fini de g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Burada dikkat \u00e7eken \u015fey ise yaln\u0131zca yo\u011funluk de\u011fil, bu yo\u011funlu\u011fun nas\u0131l anlamland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131. Merkez, \u201cher g\u00fcne bir aktivite\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131yla diki\u015f, cam boyama, \u00f6rg\u00fc grubu, kitap okuma ve sohbet saatleri, tansiyon ve \u015feker \u00f6l\u00e7\u00fcmleri, sa\u011fl\u0131k soru-cevap bulu\u015fmalar\u0131 gibi d\u00fczenli etkinlikler y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Fizyoterapistin varl\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fct\u00fcphane destekli okuma saatleri de mek\u00e2n\u0131n sadece oturulan de\u011fil, hareket edilen ve kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 bir alan olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00dccretsiz alan\u0131n \u00f6tesinde kamusal bir davet<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00dcsk\u00fcdar \u00f6rne\u011fini g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan en \u00f6nemli \u015feylerden biri, \u00fccretsiz hizmet modelinin ya\u015fl\u0131lar\u0131n bu mek\u00e2na gelmesini kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131. Bilhassa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in emekli maa\u015flar\u0131n\u0131n seviyesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, d\u0131\u015far\u0131da uzun s\u00fcre vakit ge\u00e7irilebilecek, \u00e7ay ve su gibi temel ikramlar\u0131n maliyetsiz sunuldu\u011fu bir mek\u00e2n\u0131n k\u0131ymeti b\u00fcy\u00fck. \u0130nsanlar\u0131n \u201cu\u011frayay\u0131m m\u0131, masraf olur mu\u201d hesab\u0131 yapmadan gelebilmesi, bu merkezleri ger\u00e7ekten kullan\u0131labilir k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ama as\u0131l de\u011fer, bu ekonomik eri\u015filebilirli\u011fin yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmamas\u0131nda. \u00dcSMEK e\u011fitmenlerinin e\u015flik etti\u011fi at\u00f6lyeler, \u00f6rg\u00fc grubu gibi d\u00fczenli bulu\u015fmalar ve sa\u011fl\u0131kla ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck ama tekrar eden temaslar, lokali pasif bir bekleme alan\u0131 olmaktan uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor. Ferhat Boratav\u2019\u0131n, \u201cbir bina sa\u011flay\u0131p ucuza \u00e7ay vermek yeterli de\u011fil\u201d diye ba\u015flayan uyar\u0131s\u0131 burada hat\u0131rlat\u0131c\u0131 oluyor. Boratav, bu tip yerlerde bedensel, zihinsel ve sosyal hareketlilik yaratacak programlar\u0131n gerekli oldu\u011funu vurguluyor. \u00dcsk\u00fcdar \u00f6rne\u011fi de bu ihtiyac\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6rm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fclce Aksoy ise lokalleri <\/strong>ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir \u201cbekleme odas\u0131\u201d veya salt \u201cbo\u015f zaman\u201d olarak g\u00f6ren geleneksel ve k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n kent mekan\u0131na yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Oysa ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimin ve \u00f6\u011frenmenin devam etti\u011fi bir ya\u015fam evresi oldu\u011funu bu nedenle de yerel<\/strong> y\u00f6netimlerin bu lokalleri planlarken ve i\u015fletirken gerontologlarla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131; mekanlar\u0131n salt birer \u201cbina\u201d olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, ya\u015fl\u0131n\u0131n biyo-psiko-sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tasarlanm\u0131\u015f ger\u00e7ek \u201cAktif Ya\u015flanma Merkezlerine\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n\n\n\n

\u201cT\u00fcrkiye\u2019de emeklilik sonras\u0131 d\u00f6nemde bireylerin zihinsel\/fiziksel etkinliklerle bili\u015fsel rezervlerini koruyabilece\u011fi bu merkezlerin say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu merkezlerin y\u00f6netiminde gerontologlar\u0131n istihdam edilmesi stratejik bir zorunluluktur.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Facebook\u2019taki kullan\u0131c\u0131 yorumlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, merkezin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na memnuniyet yaratt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yorumlar, ya\u015fl\u0131lara \u00f6zel ve \u00fccretsiz bir mek\u00e2n\u0131n kamusal hayatta ne kadar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, bu hizmetin \u201cd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f\u201d olmas\u0131n\u0131 k\u0131ymetli buluyor.<\/p>\n\n\n\n

Kullan\u0131c\u0131 yorumlar\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011fi ince \u015feyler<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Ayn\u0131 yorumlar, mek\u00e2na dair daha g\u00fcndelik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131yor. Facebook\u2019taki baz\u0131 kullan\u0131c\u0131 de\u011ferlendirmelerinde g\u00fcr\u00fclt\u00fc d\u00fczeyi, personelin ileti\u015fim bi\u00e7imi ve ya\u015fl\u0131lar\u0131n dinlenme ihtiyac\u0131na daha nazik alanlar a\u00e7\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi gibi ba\u015fl\u0131klar \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunlar\u0131 sert ele\u015ftiriler olarak de\u011fil, hizmetin daha inceltilmi\u015f bi\u00e7imde geli\u015febilece\u011fine dair kullan\u0131c\u0131 beklentileri olarak okumak daha do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n

Bu da asl\u0131nda olumlu bir i\u015faret. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar bu mek\u00e2nlardan vazge\u00e7me refleksini geride b\u0131rakarak daha iyi i\u015flemesini istiyorlar. G\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn daha medeni y\u00f6ntemlerle azalt\u0131lmas\u0131n\u0131, ileti\u015fim dilinin daha \u00f6zenli olmas\u0131n\u0131, g\u00fcndelik ak\u0131\u015f\u0131n ya\u015fl\u0131lar\u0131n ritmine daha uygun hale gelmesini bekliyorlar. Bu beklentinin kendisi bile merkezin hayat\u0131n i\u00e7ine girdi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131nlar\u0131n daha fazla dahil olabilece\u011fi alanlar neden \u00f6nemli?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

\u00dcsk\u00fcdar \u00f6rne\u011finde dikkat \u00e7eken bir ba\u015fka nokta da kad\u0131nlara y\u00f6nelik tasarlanan etkinliklerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc. \u00d6rg\u00fc grubu gibi d\u00fczenli bulu\u015fmalar\u0131n kad\u0131n kullan\u0131c\u0131lar\u0131 daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck detay \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fl\u0131lara d\u00f6n\u00fck kamusal mek\u00e2nlarda mesele sadece kap\u0131y\u0131 a\u00e7mak de\u011fil, i\u00e7erideki kullan\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc farkl\u0131 kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in de davetkar k\u0131lmak.<\/p>\n\n\n\n

Lokallere gidenlerin cinsiyet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgili Aksoy \u00f6nemli bir noktaya dikkat \u00e7ekiyor ve kamusal dinlenme mek\u00e2nlar\u0131n\u0131n tarihsel olarak eril bir (\u201ckahvehane<\/em>\u201c) kodlamas\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ya\u015fl\u0131l\u0131k yoksullu\u011funun \u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131 vurdu\u011funu belirtiyor. Kendi emekli ayl\u0131\u011f\u0131na sahip olmayan ve ekonomik dezavantaj ya\u015fayan ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n, kamusal mek\u00e2nlardan ve sosyalle\u015fmeden \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 koptuklar\u0131n\u0131 belirterek bu mek\u00e2nlar\u0131n kapsay\u0131c\u0131 hale gelmesi i\u00e7in buralar\u0131 sadece zaman ge\u00e7irilen de\u011fil, g\u00fcvenli, amaca y\u00f6nelik ve i\u015flevsel alanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek gerekir diyor.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6rg\u00fc veya sinema gibi etkinlikler ilk ad\u0131m i\u00e7in de\u011ferli olsa da; sa\u011fl\u0131k okuryazarl\u0131\u011f\u0131 veya dijital yetkinlik kazan\u0131m\u0131 gibi programlar kad\u0131nlar\u0131n kal\u0131c\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Boratav\u2019\u0131n ku\u015faklararas\u0131 etkile\u015fim \u00fczerine s\u00f6yledikleri burada da d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer. \u00c7ocuklarla ya da gen\u00e7lerle kurulan temas\u0131n ancak yapay olmayan, organik ba\u011flar \u00fczerinden anlaml\u0131 hale gelebilece\u011fini, ya\u015fl\u0131 bireyin \u00e7o\u011fu zaman sadece konu\u015fabilece\u011fi birini arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 <\/strong>s\u00f6yl\u00fcyor. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir emekliler lokalinin de\u011feri yaln\u0131zca kendi ya\u015f grubunu bir araya getirmesiyle okumak hatal\u0131 olur, zaman zaman do\u011fal kar\u015f\u0131la\u015fmalar ve k\u00fc\u00e7\u00fck ili\u015fki a\u011flar\u0131 \u00fcretebilmesini \u00f6ne \u00e7\u0131karmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Aksoy da ku\u015faklararas\u0131 organik temas ile sosyal izolasyonu k\u0131rman\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu gen\u00e7lerle bir arada olman\u0131n ya\u015fl\u0131larda \u201ci\u015fe yararl\u0131k\u201d ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00d6rne\u011fin; gen\u00e7lerin teknoloji deste\u011fi verdi\u011fi, ya\u015fl\u0131lar\u0131n ise deneyimlerini aktard\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 faydaya dayal\u0131 ve uygulamal\u0131<\/u> etkile\u015fim alanlar\u0131, bu lokalleri birer izolasyon k\u0131rma merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecektir.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Beyo\u011flu Belediyesi Emekli Evi: Uygun fiyatl\u0131 men\u00fcden daha fazlas\u0131 m\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Beyo\u011flu Belediyesi Emekli Evi<\/a>, ilk bak\u0131\u015fta uygun fiyatl\u0131 sosyal tesis mant\u0131\u011f\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Kas\u0131mpa\u015fa ve Hask\u00f6y\u2019deki iki \u015fubesiyle \u00e7al\u0131\u015fan bu yap\u0131, \u00f6zellikle ekonomik eri\u015filebilirlik \u00fczerinden dikkat \u00e7ekiyor. Ancak saha verilerine bak\u0131nca, bunun basit bir \u201cucuz mek\u00e2n\u201d hikayesinden daha fazlas\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Beyo\u011flu Belediyesi taraf\u0131nda kafeler sorumlusu olarak g\u00f6rev yapan Volkan Eser ile yap\u0131lan saha g\u00f6r\u00fc\u015fmesine g\u00f6re, yaln\u0131zca Kas\u0131mpa\u015fa\u2019daki \u015fube g\u00fcnl\u00fck ortalama bin \u00fc\u00e7 y\u00fcz ziyaret\u00e7i a\u011f\u0131rl\u0131yor ve g\u00fcnde iki bin bardak \u00e7ay sat\u0131yor. 175 ki\u015filik kapasite d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bu rakam, merkezin ne kadar yo\u011fun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6steriyor. Ayl\u0131k sirk\u00fclasyonun 4.500 ki\u015fiye ula\u015fmas\u0131 ve zaman zaman yer bulman\u0131n zorla\u015fmas\u0131 da bunun rastlant\u0131sal bir ilgiden fazlas\u0131 oldu\u011funun kan\u0131t\u0131. Buradaki modelin en dikkat \u00e7ekici yan\u0131, belediyenin bunu bir sosyal destek olarak<\/strong> tasarlam\u0131\u015f olmas\u0131. Emeklilere \u00f6zel fiyatlar sabit tutuluyor, \u00e7ay ve po\u011fa\u00e7a gibi temel kalemler son derece d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle sunuluyor. Ama Volkan Eser\u2019in verdi\u011fi bilgi, bu d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlar\u0131n arkas\u0131ndaki tercihin en berrak sebebi: Bir ziyaret\u00e7inin belediyeye ortalama maliyeti 170 TL civar\u0131nda. Yani burada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey, ucuzluk de\u011fil, do\u011frudan kamusal s\u00fcbvansiyon ve b\u00f6yle bir s\u00fcbvansiyonun do\u011frudan \u201cgelir k\u0131s\u0131t\u0131na sahip gruplar\u201d i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Sadece cebi de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 da rahatlat\u0131yor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Beyo\u011flu \u00f6rne\u011finde ekonomik eri\u015filebilirlik, ya\u015fl\u0131n\u0131n g\u00fcndelik hayata kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiliyor mu? Bu sorunun yan\u0131t\u0131 sadece lokal i\u00e7erisinde yatm\u0131yor, lokal d\u0131\u015f\u0131ndaki alanlarla da k\u0131yas \u015fart. D\u0131\u015far\u0131da oturman\u0131n, bir \u015feyler yemenin ya da sosyal bir mek\u00e2nda vakit ge\u00e7irmenin giderek pahal\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, emekliler i\u00e7in \u00f6zel olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f d\u00fc\u015f\u00fck fiyatl\u0131 bir alan, salt mali kolayl\u0131k vaadine s\u0131k\u0131\u015fm\u0131yor, d\u0131\u015far\u0131da olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131l\u0131yor<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Bu modelin \u00f6nemli yan\u0131, fiyat avantaj\u0131n\u0131 tamamen pasif bir oturma d\u00fczenine b\u0131rakmamas\u0131. Ayda bir sa\u011fl\u0131k taramalar\u0131, di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve beslenme \u00fczerine uzman bulu\u015fmalar\u0131, yaz aylar\u0131nda a\u00e7\u0131k hava sinemalar\u0131 ve y\u00fcksek kat\u0131l\u0131ml\u0131 tavla turnuvalar\u0131 gibi etkinlikler, mek\u00e2n\u0131n etraf\u0131nda bir sosyal ak\u0131\u015f olu\u015fturuyor. \u00d6zellikle sinema g\u00fcnlerinde kad\u0131n ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n belirgin bi\u00e7imde artmas\u0131, etkinlik tasar\u0131m\u0131n\u0131n kullan\u0131c\u0131 profilini etkileyebildi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 toplumsal kar\u015f\u0131l\u0131k<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Beyo\u011flu Emekli Evi\u2019ne dair Google yorumlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6zellikle konum, fiyatlar, i\u00e7 ve d\u0131\u015f mek\u00e2n kullan\u0131m imkan\u0131 ve s\u0131cak bir sosyal alan hissi \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ayn\u0131 de\u011ferlendirmeler, kalabal\u0131\u011f\u0131n \u00e7o\u011funlukla emeklilerden olu\u015ftu\u011funu ama bulundu\u011fu \u00e7evrenin merkezili\u011fi nedeniyle<\/strong> \u00f6\u011frenciler gibi ba\u015fka kullan\u0131c\u0131lar\u0131n da zaman zaman buray\u0131 tercih etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunu olumsuzluk olarak de\u011fil, merkezin \u015fehir i\u00e7indeki g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir sonucu olarak okumak daha do\u011fru olabilir. Hatta s\u0131n\u0131rl\u0131 ve do\u011frudan ama\u00e7lanmam\u0131\u015f olsa da ku\u015faklararas\u0131 temas ihtimali<\/strong> bak\u0131m\u0131ndan bu durumun kendi i\u00e7inde bir de\u011feri var. Boratav\u2019\u0131n da i\u015faret etti\u011fi gibi, ya\u015fl\u0131 bireyin \u00e7o\u011fu zaman ihtiyac\u0131 yapay kar\u015f\u0131la\u015fmalardan ziyade do\u011fal ve ak\u0131\u015f i\u00e7indeki temaslar. Merkezin konumu bu bak\u0131mdan bir avantaj da yarat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015far\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e yeni ihtiya\u00e7lar do\u011fuyor<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Beyo\u011flu \u00f6rne\u011finde de cinsiyet dengesi, geli\u015fmesi gereken unsurlardan biri. G\u00fcnl\u00fck kullan\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun erkek olmas\u0131, kad\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ise daha s\u0131n\u0131rl\u0131 seyretmesi, bu tip mek\u00e2nlarda h\u00e2l\u00e2 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken alanlardan biri. Ancak saha notlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla, sa\u011fl\u0131k odakl\u0131 karma programlara ve k\u00fclt\u00fcrel etkinliklere a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesiyle daha kapsay\u0131c\u0131 bir zemin kurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Benzer \u015fekilde yo\u011funluk da merkezin bir problemi olmaktan \u00e7ok, ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n i\u015fareti gibi okunabilir. Elbette hedefledi\u011fi kitleyi kapasitesini sunabilmesi birinci \u00f6ncelik ancak kar\u015f\u0131m\u0131zda kullan\u0131lmayan de\u011fil, aksine sahiplenilen bir model var.<\/p>\n\n\n\n

4. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcmler b\u00fcy\u00fcmeli ancak daha e\u015fit yollarla<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bu \u00f6rnekleri yan yana koydu\u011fumuzda olduk\u00e7a a\u00e7\u0131k bir tablo \u00e7\u0131k\u0131yor. Emekliler lokalleri ve g\u00fcnd\u00fcz ya\u015fam merkezleri, ya\u015fl\u0131l\u0131kta kamusal hayat\u0131n yeniden kurulmas\u0131 i\u00e7in son derece k\u0131ymetli ara\u00e7lar. Kanada\u2019daki \u00f6rnek, eri\u015filebilir mimari ve g\u00fc\u00e7l\u00fc program ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n neler yaratabilece\u011fini g\u00f6steriyor. \u00dcsk\u00fcdar \u00f6rne\u011fi, \u00fccretsiz hizmet modelinin  ve merkezi konumun ne kadar etkili bir kamusal davet yaratabildi\u011fini kan\u0131tl\u0131yor. Beyo\u011flu ise ekonomik s\u00fcbvansiyon sayesinde d\u0131\u015far\u0131da kalmaman\u0131n ve sosyalle\u015fmenin nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nabilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu merkezlerin en b\u00fcy\u00fck de\u011feri, ya\u015fl\u0131 bireyi pasif bir \u201cbak\u0131m nesnesi\u201d gibi ele almamalar\u0131. Aksine, onu g\u00fcndelik hayat\u0131n \u00f6znesi olarak yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri. Burada insanlar yaln\u0131zca zaman ge\u00e7irmiyor. Sohbet ediyor, etkinli\u011fe kat\u0131l\u0131yor, sa\u011fl\u0131k bilgisi al\u0131yor, tekrar geliyor, ba\u015fkalar\u0131yla tan\u0131\u015f\u0131yor, yani bir g\u00fcnd\u00fcz hayat\u0131 kuruyor. Bu bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na \u00f6nemli ve \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc sorunlar itibariyle ikamesi zor.<\/p>\n\n\n\n

Elbette her modelin geli\u015fmeye a\u00e7\u0131k y\u00f6nleri var. Kullan\u0131c\u0131 deneyimini daha zarif hale getirmek, kad\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmak, etkinlik \u00e7e\u015fitlili\u011fini \u00e7o\u011faltmak ve kapasiteyi b\u00fcy\u00fctmek gibi ba\u015fl\u0131klar \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. Ama bunlar\u0131 bir yetersizlik listesi gibi de\u011fil, tam tersine art\u0131k k\u00f6k salmaya ba\u015flam\u0131\u015f bir kamusal hizmetin do\u011fal geli\u015fim alanlar\u0131 gibi g\u00f6rmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n

Ferhat Boratav\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fmede alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi bir ba\u015fka nokta da burada anlam kazan\u0131yor. Aktif ya\u015flanman\u0131n yaln\u0131zca i\u015f hayat\u0131na d\u00f6nmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong>, bunun \u00e7ok farkl\u0131 yollar\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Hatta ya\u015fl\u0131 bireyin iyilik halini g\u00fc\u00e7lendiren \u015feyin bazen bir sohbet, bazen k\u00fc\u00e7\u00fck bir sorumluluk, bazen de d\u00fczenli bir topluluk hissi olabilece\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor. Tam da bu y\u00fczden, emekliler lokalleri yaln\u0131zca sosyal tesis de\u011fil, ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n daha onurlu, daha hareketli ve daha ba\u011fl\u0131 ya\u015fanabilmesi i\u00e7in kamusal bir altyap\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak mesele, ya\u015fl\u0131lara bir sandalye vermek de\u011fil. Onlara g\u00fcnd\u00fcz hayat\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalabilecekleri alanlar a\u00e7mak. Bu y\u00fczden bu merkezlerin \u00e7o\u011falmas\u0131, mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, farkl\u0131 belediyeler taraf\u0131ndan te\u015fvik edilmesi ve i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan desteklenmesi gerekiyor. Bug\u00fcn at\u0131lan bu ad\u0131mlar, yar\u0131n\u0131n ya\u015fl\u0131l\u0131k politikas\u0131n\u0131 belirleyecek.

Ve g\u00f6r\u00fcnen o ki, do\u011fru destek verildi\u011finde bu mek\u00e2nlar yaln\u0131zca ihtiya\u00e7 kar\u015f\u0131lam\u0131yor, ayn\u0131 zamanda umut da \u00fcretiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ya\u015fl\u0131lar i\u00e7in a\u00e7\u0131lan kamusal mek\u00e2nlar, yaln\u0131zca dinlenme alan\u0131 de\u011fil; sohbetin, hareketin, k\u00fc\u00e7\u00fck kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n ve aidiyet duygusunun kuruldu\u011fu yerler olabilir. \u00dcsk\u00fcdar ve Beyo\u011flu \u00f6rnekleri, eri\u015filebilir ve programl\u0131 sosyal alanlar\u0131n ya\u015fl\u0131l\u0131kta yaln\u0131zla\u015fmaya kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir cevap \u00fcretebildi\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":996,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-993","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cozum-gazeteciligi"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=993"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":997,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/993\/revisions\/997"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/media\/996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}