{"id":951,"date":"2026-06-20T04:46:51","date_gmt":"2026-06-20T04:46:51","guid":{"rendered":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/?p=951"},"modified":"2026-06-20T04:46:51","modified_gmt":"2026-06-20T04:46:51","slug":"atik-degil-kaynak-tekstil-atiklarina-karsi-yerelden-yukselen-bir-cozum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/2026\/06\/20\/atik-degil-kaynak-tekstil-atiklarina-karsi-yerelden-yukselen-bir-cozum\/","title":{"rendered":"At\u0131k de\u011fil kaynak: Tekstil at\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 yerelden y\u00fckselen bir \u00e7\u00f6z\u00fcm"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli tekstil \u00fcreticilerinden biri. Ancak \u00fcretimin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc beraberinde ciddi bir at\u0131k sorununu da getiriyor. Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131&#8217;n\u0131n verilerine g\u00f6re Avrupa Birli\u011fi&#8217;nde ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 16 kilogram tekstil at\u0131\u011f\u0131 olu\u015fuyor ve bu at\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya da yeniden kullan\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine dahil edilemeden \u00e7\u00f6pe gidiyor. Olu\u015fan tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ayr\u0131 toplan\u0131rken, at\u0131klar\u0131n y\u00fczde 82&#8217;si t\u00fcketim sonras\u0131 giysilerden kaynaklan\u0131yor. \u00dcretim s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan kuma\u015f k\u0131rp\u0131nt\u0131lar\u0131, hatal\u0131 \u00fcr\u00fcnler, sat\u0131lamayan stoklar ve k\u0131sa s\u00fcrede g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131lan giysiler de bu y\u00fck\u00fc b\u00fcy\u00fct\u00fcyor. Sorunun b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda baz\u0131 giri\u015fimler at\u0131klar\u0131 yeniden \u00fcretim s\u00fcrecine dahil etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Devridaim Enstit\u00fcs\u00fc b\u00fcnyesinde faaliyet g\u00f6steren D\u00f6ng\u00fcsel Moda Kolektifi de bu giri\u015fimlerden biri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolektif, tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden de\u011ferlendirmenin \u00f6tesine ge\u00e7erek \u00fcretim bi\u00e7imlerini, tasar\u0131m anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve malzemeyle kurulan ili\u015fkiyi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye odaklan\u0131yor. Ancak uzmanlar ve sekt\u00f6r temsilcileri, bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli olmakla birlikte tek ba\u015f\u0131na yeterli olmayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sorun yaln\u0131zca at\u0131k de\u011fil<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0130RTEK-SEN dan\u0131\u015fma kurulu \u00fcyesi ve \u015e\u0131k Makas i\u015f\u00e7i temsilcisi Azize Ar\u0131\u2019ya g\u00f6re tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan y\u00fcksek at\u0131k miktar\u0131n\u0131n temel nedenleri aras\u0131nda \u00fcretim s\u0131ras\u0131ndaki fireler, h\u0131zl\u0131 moda anlay\u0131\u015f\u0131, fazla \u00fcretim ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131ndaki yetersizlikler bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ar\u0131, at\u0131klar\u0131n daha \u00fcretimin ilk a\u015famalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, numune \u00fcretimi, kal\u0131p \u00e7\u0131karma, kesim s\u00fcre\u00e7leri ve kalite hatalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli miktarda kuma\u015f kayb\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Buna ek olarak maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcrme bask\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn kalitesini azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kullan\u0131m \u00f6mr\u00fcn\u00fc k\u0131saltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-52.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-952\" srcset=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-52.png 750w, https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-52-225x300.png 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak Ar\u0131\u2019ya g\u00f6re as\u0131l dikkat \u00e7ekici nokta sat\u0131lamayan \u00fcr\u00fcnler:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHer y\u0131l \u00fcretilen giysilerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40\u2019\u0131n\u0131n sat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir oran. Bu \u00fcr\u00fcnler yeniden \u00fcretime dahil edilmek ya da ihtiya\u00e7 sahiplerine ula\u015ft\u0131r\u0131lmak yerine \u00e7o\u011fu zaman \u00e7evreye zarar verecek bi\u00e7imlerde imha ediliyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tablo, tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca \u00e7evresel de\u011fil ayn\u0131 zamanda ekonomik ve toplumsal bir sorun oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u201cBa\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim Enstit\u00fcs\u00fc b\u00fcnyesindeki D\u00f6ng\u00fcsel Moda Kolektifi\u2019nin hik\u00e2yesi de tam bu sorudan do\u011fuyor: \u201cBa\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn kurucusu Yasemin Ulu\u00e7\u0131nar, moda sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretimin giderek h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k malzemeyle ve emekle kurulan ili\u015fkinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cModa ve tasar\u0131m e\u011fitimi alan gen\u00e7lerin dijital ara\u00e7larla ili\u015fkisi g\u00fc\u00e7lenirken kuma\u015fa, \u00fcretim prati\u011fine ve el eme\u011fine temaslar\u0131 azal\u0131yor\u201d diyen Ulu\u00e7\u0131nar, tasar\u0131m\u0131n yaln\u0131zca ortaya \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMalzemeyi ger\u00e7ekten tan\u0131mak, onun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kapasitesini anlamak ba\u015fka bir \u00fcretim ili\u015fkisi kurmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu nedenle kolektif yaln\u0131zca yeni \u00fcr\u00fcn tasarlam\u0131yor; malzemenin hik\u00e2yesi, kullan\u0131m \u00f6mr\u00fc ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm potansiyeli \u00fczerine de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>At\u0131\u011fa de\u011fil, malzemeye bak\u0131yorlar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131nda dikkat \u00e7eken noktalardan biri \u201cat\u0131k\u201d kavram\u0131na bak\u0131\u015flar\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolektif, kullan\u0131m d\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015f tekstilleri, \u00fcretim art\u0131klar\u0131n\u0131, eski kuma\u015flar\u0131 ya da kusurlu par\u00e7alar\u0131 do\u011frudan at\u0131k olarak g\u00f6rm\u00fcyor. Bunun yerine bunlar\u0131 yeniden ili\u015fki kurulabilecek malzemeler olarak de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yerel \u00fcreticiler, ba\u011f\u0131ms\u0131z at\u00f6lyeler ve farkl\u0131 b\u00f6lgelerde y\u00fcr\u00fct\u00fclen saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde bir a\u011f olu\u015fturulmu\u015f durumda. Kapadokya, Hatay ve \u0130stanbul\u2019da y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda toplanan malzemeler yeni tasar\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine dahil ediliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Malzemeler topland\u0131ktan sonra do\u011frudan \u00fcretime sokulmuyor. \u00d6nce dokular\u0131, ge\u00e7mi\u015fleri ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olanaklar\u0131 inceleniyor. Baz\u0131 par\u00e7alar yeniden kesilerek kullan\u0131l\u0131rken, baz\u0131lar\u0131 onar\u0131m teknikleriyle de\u011ferlendirilerek yeni \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. S\u00fcre\u00e7te do\u011fal boyama, ke\u00e7e ve farkl\u0131 zanaat tekniklerinden de yararlan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Etkiyi tonla \u00f6l\u00e7m\u00fcyorlar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim\u2019e y\u00f6neltilen en s\u0131k sorulardan biri y\u0131lda ne kadar at\u0131\u011f\u0131n yeniden \u00fcretime kazand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak kolektif bu soruya al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imde cevap vermiyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-53.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-953\" srcset=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-53.png 750w, https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-53-225x300.png 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019deki toplam tekstil \u00fcretimiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri malzeme miktar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu kabul ediyorlar. Buna ra\u011fmen etkiyi yaln\u0131zca tonaj \u00fczerinden de\u011ferlendirmenin eksik oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulu\u00e7\u0131nar\u2019a g\u00f6re bazen k\u00fc\u00e7\u00fck bir kuma\u015f par\u00e7as\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fmak bile insanlar\u0131n \u00fcretime bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBir tasar\u0131mc\u0131n\u0131n \u2018at\u0131k\u2019 dedi\u011fi \u015feye yeniden bakmaya ba\u015flamas\u0131, \u00fcretim s\u00fcrecinde daha dikkatli kararlar almas\u0131 ya da malzemeyle farkl\u0131 bir ili\u015fki kurmas\u0131 bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim alan\u0131 a\u00e7\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kolektif, at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda insanlar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta i\u015fe yaramaz g\u00f6rd\u00fckleri malzemelerle zaman i\u00e7inde farkl\u0131 bir ba\u011f kurduklar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlediklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu nedenle etkilerini yaln\u0131zca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen malzeme miktar\u0131yla de\u011fil, \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde yaratt\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fimle \u00f6l\u00e7\u00fcyorlar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u201c\u00dcret-t\u00fcket-at\u201d modeline kar\u015f\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Polen Ekoloji Derne\u011fi\u2019nden Ay\u00e7anur Top, d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n neden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in mevcut ekonomik sistemi sorgulamak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Top\u2019a g\u00f6re hammadde krizleri, artan ekolojik y\u0131k\u0131m ve \u00e7\u00f6p depolama alanlar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi mevcut \u00fcretim modelinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u00dcret-t\u00fcket-at modelinden \u00e7\u0131kmak zorunday\u0131z. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi son derece \u00f6nemli bir fikir. Zaten topra\u011f\u0131n, suyun, besinin ve hammaddenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kendi d\u00f6ng\u00fcleri i\u00e7inde yeniden de\u011ferlendirilebildi\u011fi bir ya\u015fam bi\u00e7imine ihtiyac\u0131m\u0131z var.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak Top, d\u00f6ng\u00fcsel ekonominin yaln\u0131zca teknik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak ele al\u0131nmas\u0131na da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Top, \u201c\u0130deal olarak \u00e7ok de\u011ferli bir fikirden s\u00f6z ediyoruz; zaten ya\u015fam\u0131n d\u00f6ng\u00fcselli\u011fini esas alan bir \u00fcretim bi\u00e7imine ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ama bug\u00fcn bir yandan d\u00f6ng\u00fcsellikten bahsederken di\u011fer yandan do\u011fal alanlar\u0131 madencili\u011fe a\u00e7\u0131yorsak, s\u00fcrekli yeni kaynaklar t\u00fcketmeye devam ediyorsak, o zaman hangi d\u00f6ng\u00fcsellikten s\u00f6z etti\u011fimizi de sormam\u0131z gerekiyor. \u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">At\u0131klar\u0131n yeniden hammaddeye d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yleyen Top, bu s\u00fcre\u00e7lerin hangi emek ili\u015fkileri \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de sorgulanmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAt\u0131k meselesi ayn\u0131 zamanda emek, e\u015fitsizlik ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc meselesidir. Kimin at\u0131k \u00fcretti\u011fini, kimin bu at\u0131klar\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ortaya \u00e7\u0131kan de\u011ferden kimin pay ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da konu\u015fmam\u0131z gerekiyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yayg\u0131nla\u015fabilir mi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim ekibi, geli\u015ftirdikleri modelin farkl\u0131 b\u00f6lgelerde uygulanabilecek bir potansiyel ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunun temel nedeni, modelin merkezinde yerel bilgi, zanaat ve topluluk temelli \u00fcretimin bulunmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapadokya, Hatay ve \u0130stanbul\u2019daki deneyimlerin birbirinden farkl\u0131 sonu\u00e7lar verdi\u011fini anlatan kolektif, her b\u00f6lgenin kendi \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve malzeme haf\u0131zas\u0131yla yeni bir d\u00f6ng\u00fcsel \u00fcretim modeli geli\u015ftirebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ancak yayg\u0131nla\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcnde baz\u0131 engeller bulunuyor. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da ekonomik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik geliyor. Ulu\u00e7\u0131nar, \u201dYerel \u00fcreticiler, k\u00fc\u00e7\u00fck at\u00f6lyeler ve zanaatk\u00e2rlar mevcut sistem i\u00e7inde ayakta kalmakta zorlanabiliyor. Daha \u00f6zenli ve uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc \u00fcretim yapmak \u00e7o\u011fu zaman daha maliyetli hale geliyor. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretim modelleriyle rekabet etmek kolay olmuyor. Bu da hem \u00fcreticiyi hem de tasar\u0131mc\u0131y\u0131 daha k\u0131sa vadeli \u00e7\u00f6z\u00fcmlere y\u00f6nlendirebiliyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-54.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-954\" srcset=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-54.png 750w, https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-54-225x300.png 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha \u00f6zenli, uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve yerel \u00fcretim modelleri \u00e7o\u011fu zaman daha y\u00fcksek maliyetlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Ayr\u0131ca t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u0131z ve fiyat ekseninde \u015fekillenmeye devam etmesi, alternatif \u00fcretim bi\u00e7imlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Yerel y\u00f6netimlerin rol\u00fc<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hem Devridaim hem de Ay\u00e7anur Top, yerel y\u00f6netimlerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde \u00f6nemli bir akt\u00f6r oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim, mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde tekstil toplama noktalar\u0131, tamir at\u00f6lyeleri ve e\u011fitim programlar\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. B\u00f6ylece tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca belediyelerin toplad\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fck olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p yerel ekonominin ve toplumsal \u00f6\u011frenmenin bir par\u00e7as\u0131 haline gelebilece\u011fini savunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulu\u00e7\u0131nar, \u201d D\u00f6ng\u00fcsel \u00fcretim yapan giri\u015fimler i\u00e7in finansal destek, vergi avantaj\u0131 ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck mekanizmalar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131. Yerel y\u00f6netimler ise toplama, ayr\u0131\u015ft\u0131rma, onar\u0131m ve ileri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm altyap\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirebilir. Kentin k\u00fc\u00e7\u00fck ama en etkili \u00f6l\u00e7e\u011finin mahalle oldu\u011funu biz yak\u0131ndan g\u00f6zlemledik. Mahalle \u00f6l\u00e7e\u011finde tekstil toplama noktalar\u0131, tamir at\u00f6lyeleri, e\u011fitim programlar\u0131 ve \u00fcretici\u2013tasar\u0131mc\u0131 i\u015f birlikleri kurulmas\u0131n\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemli buluyoruz. B\u00f6ylece at\u0131k belediyenin toplad\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fck olmaktan \u00e7\u0131kar, yerel ekonomiye ve toplumsal \u00f6\u011frenmeye dahil olur. Yerelden ba\u015flanmad\u0131k\u00e7a ulusalda bir konunun kabul g\u00f6rmesi g\u00fc\u00e7. Sekt\u00f6r taraf\u0131ndaysa as\u0131l sorumluluk \u00fcretim bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirmekte. Malzemeden tutun, onar\u0131ma; \u00fcr\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatan tasar\u0131mlardan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bilincine kadar i\u015f yapma bi\u00e7iminin de\u011fi\u015fmesi laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6ng\u00fcsellik, at\u0131k ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra de\u011fil, \u00fcr\u00fcn tasarlanmadan \u00f6nce ba\u015flar. Her \u015feyin ba\u015f\u0131 tasar\u0131m.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Top ise \u00e7evre politikalar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca teknik bir hizmet olarak g\u00f6r\u00fclmemesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Temiz suya, temiz havaya ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n temel haklar aras\u0131nda oldu\u011funu hat\u0131rlatan Top, \u201c\u00e7o\u011fu zaman \u00e7evre meseleleri teknik sorunlar gibi ele al\u0131n\u0131yor ve bu hak boyutu g\u00f6r\u00fcnmez hale geliyor. Oysa suyun kirlenmesi, deniz ekosistemlerinin tahrip edilmesi, madencilik faaliyetleri nedeniyle insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerden kopar\u0131lmas\u0131 ya da hava kirlili\u011fi yaln\u0131zca \u00e7evre sorunlar\u0131 de\u011fil; ayn\u0131 zamanda birer ya\u015fam hakk\u0131 sorunu. \u00d6rne\u011fin turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 u\u011fruna deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n yok edilmesi ya da madencilik faaliyetleri nedeniyle topra\u011f\u0131n ve suyun kirlenmesi, do\u011frudan insanlar\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 etkiliyor. Yerel y\u00f6netimlerin bu s\u00fcre\u00e7lerde yaln\u0131zca hizmet sunan kurumlar de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kamusal yarar\u0131 ve yurtta\u015f haklar\u0131n\u0131 savunan akt\u00f6rler olmas\u0131 gerekiyor. \u0130nsanlar\u0131 bilgilendirmeleri, karar alma s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeleri ve \u00e7evresel riskleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmalar\u0131 \u00f6nemli.\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-55.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-955\" srcset=\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-55.png 750w, https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/image-55-225x300.png 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7o\u011fu zaman unutuldu\u011funu s\u00f6yleyerek Top, \u201cEkolojik y\u0131k\u0131m yaln\u0131zca do\u011fay\u0131 de\u011fil eme\u011fi de etkiliyor. Kirlilikten, g\u00fcvencesiz \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131ndan ve \u00e7evresel risklerden en fazla emek\u00e7iler etkileniyor. Emekoloji perspektifinin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi, eme\u011fin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesiyle do\u011fan\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi \u00e7o\u011fu zaman ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7lerin par\u00e7as\u0131. Bu nedenle \u00e7evre politikalar\u0131n\u0131 emek ve ya\u015fam hakk\u0131 m\u00fccadelelerinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.\u201d diyerek durumun \u00f6nemini bir kez daha vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim \u00f6rne\u011fi, tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131n yeniden de\u011ferlendirilmesi konusunda somut bir model sunuyor. Ancak g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz uzmanlar ve sekt\u00f6r temsilcileri, bu t\u00fcr giri\u015fimlerin tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda ortakla\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Azize Ar\u0131\u2019ya g\u00f6re geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi uygulamalar\u0131 faydal\u0131 olsa da, a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve k\u00e2r odakl\u0131 \u00fcretim anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fmeden sorunun b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00e7\u00f6z\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cGeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00f6nemli olsa da, emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc ve a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim \u00fczerine kurulu bir sistem i\u00e7inde tek ba\u015f\u0131na kal\u0131c\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunamaz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devridaim de benzer bi\u00e7imde d\u00f6ng\u00fcselli\u011fin yaln\u0131zca at\u0131k ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyor. Onlara g\u00f6re ger\u00e7ek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, \u00fcr\u00fcn hen\u00fcz tasar\u0131m a\u015famas\u0131ndayken ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu nedenle tekstil at\u0131\u011f\u0131 sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kutular\u0131nda de\u011fil; tasar\u0131m e\u011fitimlerinde, \u00fcretim politikalar\u0131nda, yerel y\u00f6netimlerde ve t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda aran\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Devridaim, T\u00fcrkiye&#8217;nin b\u00fcy\u00fcyen tekstil at\u0131\u011f\u0131 sorununu tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zm\u00fcyor. Ancak at\u0131\u011f\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonu\u00e7 de\u011fil, yeniden de\u011ferlendirilebilecek bir kaynak oldu\u011funu g\u00f6stererek alternatif bir yolun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli tekstil \u00fcreticilerinden biri. Ancak \u00fcretimin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc beraberinde ciddi bir at\u0131k sorununu da getiriyor. Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131&#8217;n\u0131n verilerine g\u00f6re Avrupa Birli\u011fi&#8217;nde ki\u015fi ba\u015f\u0131na y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 16 kilogram tekstil at\u0131\u011f\u0131 olu\u015fuyor ve bu at\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya da yeniden kullan\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine dahil edilemeden \u00e7\u00f6pe gidiyor. Olu\u015fan tekstil at\u0131klar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":952,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-951","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cozum-gazeteciligi"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=951"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/951\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/media\/952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}