\u0130stanbul\u2019un sur i\u00e7indeki son tar\u0131m alanlar\u0131ndan biri olan Yedikule Bostanlar\u0131, y\u0131llard\u0131r s\u00fcren alan kayb\u0131, restorasyon projeleri ve ekonomik bask\u0131lar nedeniyle tehdit alt\u0131nda. Ancak uzmanlar ve bostanc\u0131lar, t\u00fcm bu zorluklara ra\u011fmen Yedikule\u2019nin kentin afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcreklili\u011fi ve yerel g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcm potansiyeli ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n\n\n\n
Bu haber, Yedikule\u2019de ya\u015fanan sorunlar\u0131 anlatmakla kalm\u0131yor; ayn\u0131 zamanda hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm modellerinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu, bu modellerin neden i\u015fe yarayabilece\u011fini ve mevcut giri\u015fimlerin nas\u0131l g\u00fc\u00e7lendirilebilece\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n
Kent tar\u0131m\u0131 daral\u0131yor, \u0130stanbul g\u0131da krizine a\u00e7\u0131k<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Kent tar\u0131mc\u0131s\u0131 ve akademisyen Bediz Y\u0131lmaz, \u0130stanbul\u2019un g\u0131das\u0131n\u0131n y\u00fczde 95\u2019ten fazlas\u0131n\u0131n kent d\u0131\u015f\u0131ndan geldi\u011fini hat\u0131rlatarak olas\u0131 bir deprem, ekonomik kriz ya da pandemi gibi durumlarda iki\u2013\u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck kesintinin bile ciddi g\u0131da krizi yaratabilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u0130stanbul\u2019da t\u00fcketilen g\u0131dan\u0131n y\u00fczde 95\u2019ten fazlas\u0131 \u015fehir d\u0131\u015f\u0131ndan geliyor. Covid gibi bir pandemi, ekonomik kriz ya da deprem olas\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu ak\u0131\u015f iki-\u00fc\u00e7 g\u00fcn bile kesilse b\u00fcy\u00fck bir kriz ya\u015fan\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bostanc\u0131lardan Hakan Bey, \u015e\u00fckran Han\u0131m ve Yedikule Bostanc\u0131lar Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Dursun Kaplan, \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n daralmas\u0131, kira bedelleri ve yak\u0131t giderleri nedeniyle mesle\u011fin ekonomik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini kaybetti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Gen\u00e7 ku\u015fak ise bu mesle\u011fe ilgi g\u00f6stermiyor.<\/p>\n\n\n\n
Hakan Bey, ekonomik y\u00fck\u00fcn \u00fcreticiyi yordu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cMazot, g\u00fcbre, ta\u015f\u0131ma\u2026 Hepsi katlana katlana art\u0131yor. Eskiden bir kamyoneti doldurup rahat\u00e7a \u00e7\u0131k\u0131yorduk. \u015eimdi masraf\u0131 \u00e7\u0131karacak m\u0131y\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. B\u00f6yle giderse be\u015f y\u0131l sonra burada kimse kalmaz.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u015e\u00fckran Han\u0131m, gen\u00e7lerin mesle\u011fe devam etmek istemedi\u011fini vurguluyor: \u201cBizden sonra kimse kalmayacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Gen\u00e7ler bu i\u015fi yapmak istemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc belirsizlik \u00e7ok. Alan daral\u0131yor, masraf \u00e7o\u011fal\u0131yor. Kimse gelece\u011fini g\u00f6remedi\u011fi bir i\u015fe girmiyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Dernek Ba\u015fkan\u0131 Dursun Kaplan ise kira bask\u0131s\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201cBiz burada y\u0131llard\u0131r \u00fcretim yap\u0131yoruz ama her d\u00f6nem yeni bir kayg\u0131yla uyan\u0131yoruz. Kira art\u0131yor, alan daralt\u0131l\u0131yor. \u2018Buras\u0131 kapanacak m\u0131?\u2019 korkusuyla \u00fcretici nas\u0131l plan yaps\u0131n?\u201d<\/p>\n\n\n\n
Belediyelerin s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u201crestorasyon\u201d projeleri nedeniyle baz\u0131 bostan alanlar\u0131 y\u0131llard\u0131r kapal\u0131. Bostanc\u0131lar, bu s\u00fcre\u00e7lerin \u015feffaf y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fini ve \u00fcretim sahalar\u0131n\u0131 daraltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. Bu belirsizlik, hem \u00fcretimin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de \u00fcreticinin plan yapabilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Uzmanlar ve bostanc\u0131larla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, Yedikule Bostanlar\u0131\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7 temel alanda \u00e7\u00f6z\u00fcm sunabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Bunlardan ilki afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yerel g\u0131da modeli. D\u00fcnyada Tokyo, Havana ve Detroit gibi \u015fehirlerde kent bostanlar\u0131, afet ve kriz anlar\u0131nda yerel g\u0131da g\u00fcvencesinin par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getiriliyor. Bu \u015fehirler: mahallenin \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek mikro \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131, toplu pi\u015firme ve bar\u0131nma noktalar\u0131n\u0131, belediye destekli lojistik a\u011flar\u0131n\u0131 planlamalar\u0131na dahil ediyor.<\/p>\n\n\n\n
Yedikule de bu modele uygun. Y\u0131lmaz\u2019a g\u00f6re k\u00fc\u00e7\u00fck bostanlar bile ani kesintilerde \u201cstratejik bir tampon b\u00f6lge\u201d olu\u015fturabilir. Yedikule\u2019nin y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u00fcretim kapasitesi, bu model i\u00e7in do\u011fal bir zemin sunuyor.<\/p>\n\n\n\n
Bostanlar\u0131n afet toplanma ve \u00fcretim alanlar\u0131 olarak planlamaya resm\u00ee \u015fekilde i\u015flenmesi, mahalle i\u00e7i g\u0131da dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 ve belediyenin kriz d\u00f6nemleri i\u00e7in bu alanlarla s\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim modeline ge\u00e7mesi bu modeli dinamik tutabilir. <\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca bu bostanlar kimyasal i\u00e7ermeyen yerel \u00fcretim ile g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini de sa\u011flamaya haz\u0131r! Hem Y\u0131lmaz\u2019\u0131n hem de \u00fcreticilerin aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Yedikule\u2019de kimyasal kullan\u0131lm\u0131yor. \u00dcr\u00fcnler hasattan hemen sonra t\u00fcketilebildi\u011fi i\u00e7in raf \u00f6mr\u00fc bask\u0131s\u0131 yok. Kent tar\u0131m\u0131n\u0131n kirli san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 alg\u0131s\u0131 yayg\u0131n olsa da pek \u00e7ok \u015fehirde yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmler, yo\u011fun end\u00fcstriyel tar\u0131m yap\u0131lan b\u00f6lgelerdeki pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n kent i\u00e7i bostanlardan daha y\u00fcksek olabilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
Yerel model \u00f6nerisi: Belediyelerin d\u00fczenli toprak ve su analizleri yapmas\u0131, \u00fcreticilere \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim ve sertifikasyon programlar\u0131, \u201cYedikule Etiketi\u201d gibi bir g\u0131da g\u00fcvencesi markas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131, okullar i\u00e7in bostan tabanl\u0131 e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi. Bu ad\u0131mlar Yedikule\u2019yi hem g\u00fcvenli g\u0131da \u00fcretimi hem de e\u011fitim alan\u0131 olarak g\u00fc\u00e7lendirebilir.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca bu alan k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik i\u00e7in de \u00f6nemli bir \u00f6rnek te\u015fkil ediyor. Yedikule bostanlar\u0131, \u00e7ok ku\u015fakl\u0131 \u00fcretim gelene\u011fi, dayan\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve mahalleyle kurdu\u011fu ba\u011f sayesinde bir topluluk mek\u00e2n\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor. \u015e\u00fckran Han\u0131m ve Dursun Kaplan\u2019\u0131n s\u00f6zleri, bostanlar\u0131n yaln\u0131zca \u00fcretim alan\u0131 de\u011fil; sosyalle\u015filen, nefes al\u0131nan, k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korundu\u011fu yerler olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
Dursun Kaplan \u201cBizden \u00f6nce d\u00f6rt as\u0131r Rumlar \u00fcretim yapm\u0131\u015f. Rumlardan Arnavutlara, Arnavutlardan Ermenilere ge\u00e7mi\u015f, sonra bize. Muhtemelen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ya da be\u015finci ku\u015fa\u011f\u0131z. Kale surlar\u0131yla birlikte bu bostanlar hep var olmu\u015f. Biz hem tarihi koruyoruz hem de topra\u011f\u0131n i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmak bize ger\u00e7ekten zevk veriyor. \u0130stanbul\u2019a bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda her taraf beton y\u0131\u011f\u0131n\u0131. Parklar da g\u00fcvenli gelmiyor art\u0131k. Buras\u0131 \u00e7ok daha iyi; kafan rahatl\u0131yor. Biz bir bak\u0131ma \u0130stanbul\u2019un oksijenini sa\u011fl\u0131yoruz da denilebilir.\u201dKaplan, mahallelinin de bostanlar\u0131 sahiplendi\u011fini belirterek \u015funu ekliyor: \u201cG\u00fcn i\u00e7inde sohbet etmeye gelen, \u00e7ay i\u00e7en, \u00fcr\u00fcn\u00fc topraktan g\u00f6rmek isteyen \u00e7ok say\u0131da insan oluyor.\u201d <\/p>\n\n\n\n
\u015e\u00fckran Han\u0131m, \u201cBuras\u0131 bizim i\u00e7in bir e\u011flence, zaman ge\u00e7irdi\u011fimiz bir yer. \u00c7ok para kazand\u0131rm\u0131yor ama toprakla u\u011fra\u015fmak beni rahatlat\u0131yor. Ba\u015fka bir i\u015fte de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, oran\u0131n stresi, evde \u00e7ocuklarla olan stres\u2026 Burada ger\u00e7ekten rahatl\u0131yoruz. Dostlar\u0131m\u0131z, akrabalar\u0131m\u0131z geliyor, iki \u00e7ay i\u00e7ip muhabbet ediyoruz. Burada her \u015fey dayan\u0131\u015fma ve yard\u0131mla\u015fma \u00fczerine.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bu alan, topluluk bah\u00e7eleri ve ortak \u00fcretim parselleri, tar\u0131ma ilgiyi art\u0131rmak i\u00e7in gen\u00e7ler i\u00e7in g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck ve staj programlar\u0131, \u201cA\u00e7\u0131k Bostan G\u00fcnleri\u201d gibi etkinliklerle kat\u0131l\u0131m\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi faaliyetler yap\u0131l\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Kent i\u00e7inde g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini ve eri\u015fimini \u00e7\u00f6zebilecek Yedikule Bostanlar\u0131\u2019n\u0131n \u00f6n\u00fcnde baz\u0131 engeller de var\u2026 <\/p>\n\n\n\n
Rant bask\u0131s\u0131: yerel y\u00f6netimlerin \u015feffaf olmayan planlama s\u00fcre\u00e7leri, restorasyon ve imar s\u00fcre\u00e7lerinde karar alma mekanizmalar\u0131n\u0131n yeterince a\u00e7\u0131k olmamas\u0131, artan kira bedelleri ve maliyetlerin \u00fcreticileri uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131 bunlardan yaln\u0131zca baz\u0131lar\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n
Oysa bu sorunlar Yedikule Bostanlar\u0131 i\u00e7in \u201ckoruma + \u00fcretim\u201d stat\u00fcs\u00fc tan\u0131narak a\u015f\u0131labilir. S\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim ve belediyenin garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyle \u00fcretici kayg\u0131lar\u0131 olmadan b\u00f6lgeyi koruyarak \u00fcretimini s\u00fcrd\u00fcrebilir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6zetle Yedikule yaln\u0131zca bir bostan de\u011fil, uygulanabilir bir \u00e7\u00f6z\u00fcm laboratuvar\u0131<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Yedikule Bostanlar\u0131\u2019nda ya\u015fananlar, \u0130stanbul\u2019un kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu g\u0131da g\u00fcvencesi, afet dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n kayb\u0131, ekonomik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik gibi pek \u00e7ok soruna ayn\u0131 anda dokunan bir \u00e7\u00f6z\u00fcm zemini sunuyor.<\/p>\n\n\n\n
Sorunlar b\u00fcy\u00fck, ancak elimizde 1600 y\u0131ll\u0131k bir bilgi birikimi, h\u00e2l\u00e2 \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcreticiler ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme a\u00e7\u0131k bir toplumsal yap\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fru planlama, \u015feffaf y\u00f6netim ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131m ile Yedikule, \u0130stanbul i\u00e7in sadece bir nostalji de\u011fil, gelece\u011fin kent tar\u0131m\u0131 modelinin ya\u015fayan bir prototipi olabilir.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/yedikule-bostanlari-mahsulleri-1024x677.webp\")
<\/figure>\n\n\n\n