19 Ekim Pazar g\u00fcn\u00fc ilk turu d\u00fczenlenecek KKTC cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde, 218 bini a\u015fk\u0131n ki\u015finin oy kullanma hakk\u0131 bulunuyor. Toplam sekiz aday\u0131n yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu s\u00fcre\u00e7te, g\u00f6zler mevcut Cumhurba\u015fkan\u0131 Ersin Tatar ile ana muhalefetteki CTP Genel Ba\u015fkan\u0131 Tufan Erh\u00fcrman aras\u0131nda ge\u00e7mesi beklenen ana m\u00fccadelede. Anketlere g\u00f6re \u00f6nde olan bu iki eski ba\u015fbakan\u0131n galibiyeti, KKTC’nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyecek.<\/p>\n\n\n\n
Merkez sa\u011f koalisyon h\u00fck\u00fcmetinin deste\u011fiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z aday olan Tatar , 2020 y\u0131l\u0131ndan beri Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Tatar, bu yar\u0131\u015fta Ankara’dan da b\u00fcy\u00fck destek al\u0131yor. Se\u00e7imler \u00f6ncesi \u00e7ok say\u0131da AKP’li yetkili KKTC\u2019ye giderek Tatar’\u0131n kampanyas\u0131na destek verdi. Ankara, 2020 se\u00e7imlerinde de Tatar’\u0131 desteklemi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Ersin Tatar, egemen e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcme gidilmesi gerekti\u011fini savunurken rakibi Tufan Erh\u00fcrman ise iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ek\u00e7i bir form\u00fcl olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ma\u011fduriyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmekten ba\u015fka sonu\u00e7 vermedi\u011fini belirterek federasyonu \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
K\u0131br\u0131s sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde uluslararas\u0131 toplumun, \u00f6zellikle Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in (BM), temel parametresi olan federasyon, y\u0131llard\u0131r masada. Ancak T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm \u0131srar\u0131 ve Rum taraf\u0131n\u0131n direnci bu hedefi zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Se\u00e7im kampanyalar\u0131nda \u201cRum tuzaklar\u0131\u201d gibi kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 s\u00f6ylemler iki toplumlu diyalo\u011fu zedeliyor, medya anlat\u0131lar\u0131 ile diplomatik mesajlar aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler, KKTC\u2019nin siyasi atmosferini karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011fu Akdeniz \u00dcniversitesi\u2019nden Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler, Bar\u0131\u015f ve \u00c7at\u0131\u015fma \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 alan\u0131nda \u00f6nde gelen akademisyen Prof. Dr. Ahmet S\u00f6zen, federasyonun 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6neminde bir \u201cT\u00fcrk tezi\u201d olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. 1977 ve 1979 Makarios-Denkta\u015f doruk anla\u015fmalar\u0131yla tescillenen bu model, Rum taraf\u0131nca \u201ckerhen\u201d kabul edilse de BM\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7er\u00e7evesi haline geldi.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f6zen, federasyonun kritik \u00f6nemini vurgularken \u201cFederal bir devlet, sadece K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n de\u011fil, bir\u00e7ok \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmesini \u00f6nleyen \u00f6nemli bir modeldir\u201d diyor. S\u00f6zen\u2019e g\u00f6re, federasyon uluslararas\u0131 hukukun \u201ctoprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ilkesine dayan\u0131yor ve Do\u011fu Akdeniz\u2019deki deniz yetki alanlar\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilir, T\u00fcrkiye-Yunanistan aras\u0131ndaki Ege sorunlar\u0131n\u0131 rahatlatabilir ve T\u00fcrkiye-AB ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirebilir. Ayr\u0131ca birle\u015fik bir K\u0131br\u0131s, T\u00fcrkleri AB i\u00e7inde \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin sesi\u201d yaparak diplomatik bir k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturabilir.<\/p>\n\n\n\n
Eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 ve ba\u015f m\u00fczakereci \u00d6zdil Nami, federasyonun \u201csiyasi e\u015fitlik\u201d boyutunu vurguluyor. 11 \u015eubat 2014 Ero\u011flu-Anastasiades Liderler Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6steren Nami, federal h\u00fck\u00fcmet ve iki kurucu devletin e\u015fit yetkilerle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, karar alma s\u00fcre\u00e7lerinde her iki toplumdan en az bir olumlu oy gerekti\u011fini belirtiyor: \u201cHi\u00e7bir mutabakatta T\u00fcrk-Rum haklar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lmad\u0131; az\u0131nl\u0131k-\u00e7o\u011funluk ili\u015fkisi kurulmas\u0131na izin verilmedi.\u201d Nami, Crans-Montana (2017) zirvesinde \u00e7\u00f6z\u00fcm masaya konulmas\u0131na ra\u011fmen, \u201cRum liderin masay\u0131 devirdi\u011fini\u201d ifade ediyor.<\/p>\n\n\n\n
Gazeteci Nikolaos Stelya, T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n 1974 sonras\u0131 de facto durumu uluslararas\u0131 sisteme entegre etmeyi hedefledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Stelya, federasyonun sadece K\u0131br\u0131s i\u00e7in de\u011fil, Suriye gibi b\u00f6lge \u00fclkeleri i\u00e7in de referans olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye\u2019nin KKTC se\u00e7imlerine etkisi uzun s\u00fcredir tart\u0131\u015fma konusu. Prof. Dr. Ahmet S\u00f6zen, 2025 cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde \u00dcmit \u00d6zda\u011f, Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu, Hulusi Akar ve Cevdet Y\u0131lmaz gibi isimlerin KKTC\u2019yi ziyaretlerini \u201c\u00e7ifte etki\u201d olarak de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f6zen\u2019e g\u00f6re, bu ziyaretler Ulusal Birlik Partisi (UBP) lideri Ersin Tatar\u2019a y\u00f6nelik milliyet\u00e7i kesimleri ve T\u00fcrkiye k\u00f6kenli se\u00e7menleri y\u00f6neltebilir. Ancak ayn\u0131 zamanda, KKTC\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131z ve egemen bir devlet olmad\u0131\u011f\u0131 alg\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek federal \u00e7\u00f6z\u00fcm yanl\u0131lar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle Cumhuriyet\u00e7i T\u00fcrk Partisi (CTP) lideri Tufan Erh\u00fcrman\u2019\u0131 desteklemeye itebilir. S\u00f6zen, bu t\u00fcr m\u00fcdahalelerin \u201cters tepebilece\u011fi\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n
2020 KKTC cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011frudan m\u00fcdahale etti\u011fi iddialar\u0131n\u0131 inceleyen bir rapor, kamuoyunda geni\u015f yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u201cRaporluyoruz Grubu\u201d taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bu \u00e7al\u0131\u015fma, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 (M\u0130T) ve Lefko\u015fa B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin Ersin Tatar\u2019\u0131n se\u00e7imi kazanmas\u0131 i\u00e7in sistematik bir \u00e7aba g\u00f6sterdi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Raporda, tehditler, propaganda kampanyalar\u0131 ve maddi te\u015fvikler gibi y\u00f6ntemlerin se\u00e7im s\u00fcrecini etkiledi\u011fi iddia edilerek, KKTC\u2019nin egemenlik alg\u0131s\u0131na zarar verdi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Freedom House’un 2021 KKTC raporunda ve ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n 2020 \u0130nsan Haklar\u0131 Raporu’nda da Ankara’n\u0131n siyasi s\u00fcre\u00e7lere artan m\u00fcdahalesi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131. Gazeteci Nicolas Stelya, 2020 manip\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n medya ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, UBP ve h\u00fck\u00fcmet dengelerini de etkiledi\u011fini belirtiyor. Stelya, 2025 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde de devam eden bu etkiye dikkat \u00e7ekiyor; \u00f6rne\u011fin bir sporcunun (Mesut \u00d6zil) pop\u00fclist hamasetle propagandaya alet edilmesi gibi hamleler dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n