{"id":604,"date":"2025-09-18T08:43:34","date_gmt":"2025-09-18T08:43:34","guid":{"rendered":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/?p=604"},"modified":"2025-09-18T08:43:34","modified_gmt":"2025-09-18T08:43:34","slug":"cozum-esaret-degil-dijital-hayvanat-bahcesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/2025\/09\/18\/cozum-esaret-degil-dijital-hayvanat-bahcesi\/","title":{"rendered":"\u00c7\u00f6z\u00fcm esaret de\u011fil, Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Hayvanat bah\u00e7eleri uzun y\u0131llar boyunca insanlara hem \u201ce\u011flence\u201d hem de \u201ce\u011fitim\u201d arac\u0131 olarak sunuldu. \u00c7ocuklara hayvanlar\u0131 tan\u0131tmak, toplumda merak uyand\u0131rmak ya da turistik bir cazibe merkezi yaratmak gibi gerek\u00e7elerle kurulan bu mek\u00e2nlar, asl\u0131nda hayvanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ellerinden alarak ya\u015fam haklar\u0131n\u0131 ihlal ediyor. <\/p>\n\n\n\n

Do\u011fada y\u00fczlerce kilometrelik alanlarda dola\u015fmas\u0131 gereken bir kaplan\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz metrekarelik kafese kapatmak, ya da g\u00f6\u00e7 ederek ya\u015fam s\u00fcren ku\u015flar\u0131 dar bir alana hapsetmek, onlar\u0131n do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yok etmek anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyada, bir\u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de bir\u00e7ok \u015fehirde hayvanat bah\u00e7eleri bulunuyor. Bursa, \u0130zmir, Antalya, Gaziantep ve Eski\u015fehir gibi \u015fehirlerde de farkl\u0131 boyutlarda hayvanat bah\u00e7eleri bulunuyor. Her ne kadar bu alanlar, modern d\u00fczenlemelerle \u201cdo\u011fal ya\u015fam park\u0131\u201d olarak tan\u0131t\u0131lsa da, ger\u00e7ekte hayvanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u0131s\u0131tlayan yap\u0131lar olmaktan \u00f6teye gidemiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu alanlardan biri de y\u0131llarca Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019nde faaliyet g\u00f6steren Ankara Hayvanat Bah\u00e7esi\u2019ydi; 2013\u2019te sessiz sedas\u0131z kapat\u0131ld\u0131. Orada bulunan hayvanlara ne oldu\u011fu y\u0131llarca bilinmezken, haberimizi yay\u0131mlamadan bir g\u00fcn \u00f6nce Ankara B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Mansur Yava\u015f, sosyal medya hesab\u0131ndan y\u00fczlerce hayvan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn esir tutuldu\u011fu bu merkezin yeniden a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n\n\n\n

Bu geli\u015fme, hayvan haklar\u0131 savunucular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc, dijital teknolojilerin ve etik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin hayata ge\u00e7irildi\u011fi bir d\u00f6nemde yeniden canl\u0131 hayvanlar\u0131n kafesler ve s\u0131n\u0131rl\u0131 alanlar i\u00e7ine hapsedilmesi, ge\u00e7mi\u015fin hayvan hapishanelerinin yeniden in\u015fas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Ankara B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi bu sanal ger\u00e7eklik deneyimlerinden yola \u00e7\u0131karak, 3 \u015eubat 2024\u2019te Atat\u00fcrk Orman \u00c7iftli\u011fi\u2019nde yenilik\u00e7i bir proje olan \u201cAnkara Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi\u201dni hizmete a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131k 5 bin metrekarelik kapal\u0131 alana kurulan bu merkez, hayvanlar\u0131n do\u011fal ortamlar\u0131ndan kopar\u0131lmadan tan\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan etik bir e\u011fitim ve e\u011flence platformu olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6zellikle \u00e7ocuklara do\u011fa sevgisi a\u015f\u0131lamay\u0131 ve toplumsal fark\u0131ndal\u0131k yaratmay\u0131 hedefleyen proje, T\u00fcrkiye\u2019de ilk olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ziyaret\u00e7iler, 110 \u00fcnitede yer alan 40 karma ger\u00e7eklik kask\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla 150\u2019den fazla hayvan t\u00fcr\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcp, inceleme f\u0131rsat\u0131 buluyor. Hayvanat bah\u00e7elerinde ya\u015fat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan balina, b\u00fcy\u00fck beyaz k\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131 gibi canl\u0131larla beraber, ke\u00e7i, tavuk, horoz, \u00e7in\u00e7ila, sansar, papa\u011fan, Asya fili, langur, Afrika bufalosu, Amerikan bufalosu(bizon),ko\u00e7, \u015fempanze, lemur, vervet monkey, makak maymunu (\u015febek) geyik, ceylan, kurt, k\u00f6pek, ankara ar\u0131s\u0131, ar\u0131 ku\u015fu, turna, zebra, aslan, \u0131guana, bukalemun, timsah, kobra, inek, domuz, koyun, ankara ke\u00e7isi, moose geyi\u011fi- s\u0131\u011f\u0131n, akita, kanguru, kutup ay\u0131s\u0131, panda, penguen, heron, tavus ku\u015fu, kakadu papa\u011fan\u0131, bayku\u015f, bal\u0131k\u00e7\u0131l, ku\u011fu, mandar\u0131n \u00f6rde\u011fi, coracias( alakarga) kaplan, puma, antilop, \u00e7ita, at, asya- afrika gergedan\u0131, s\u0131rtlan, su ayg\u0131r\u0131, boz ay\u0131 incelenebilen hayvanlar aras\u0131nda yer al\u0131yor. Dijital i\u00e7erikler tematik g\u00fcncellenebilir nitelikte. Bu sayede ziyaret\u00e7iler farkl\u0131 d\u00f6nemlerde farkl\u0131 t\u00fcrlerle kar\u015f\u0131la\u015fabiliyor. Ayr\u0131ca mek\u00e2n i\u00e7erisinde bulunan \u201csanal safari otob\u00fcsleri\u201d sayesinde hem ge\u00e7mi\u015f \u00e7a\u011flara hem de uzaya y\u00f6nelik yolculuk deneyimleri sunuluyor.<\/p>\n\n\n\n

Geli\u015fmi\u015f g\u00f6rsel ve etkile\u015fimli teknolojilerle donat\u0131lan Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi, \u00fc\u00e7 boyutlu sinema teknolojilerine k\u0131yasla \u00e7ok daha y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck ve derinlik sa\u011flayarak ziyaret\u00e7ilere hayvanlara dokunuyormu\u015f hissi veriyor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, karma ger\u00e7eklik (Mixed Reality) uygulamalar\u0131, lazer hologram teknolojisi ile do\u011fa objelerini ve dijital g\u00f6rselleri bir araya getirerek ger\u00e7ek\u00e7i sahneler olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6ren Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi, binlerce ki\u015fiyi a\u011f\u0131rlamaya devam ediyor. Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi ziyaretleri ise \u00fccretsiz, randevu sistemi ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi, T\u00fcrkiye\u2019de ilk olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131rken d\u00fcnyada genelinde \u00f6rnekleri yok de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa\u2019n\u0131n tamamen sanal ilk hayvanat bah\u00e7esi: \u201cGelece\u011fin Hayvanat Bah\u00e7esi, ziyaret\u00e7ileri, tutsak durumda ya\u015fayan yabani hayvanlara y\u00f6nelik mevcut yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 sorgulamaya davet ediyor\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bel\u00e7ikal\u0131 hayvan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc GAIA, \u201cBir kaplan\u0131, \u00f6zg\u00fcrce do\u011fal ya\u015fam alan\u0131nda dola\u015f\u0131rken g\u00f6z g\u00f6ze g\u00f6rmek mi, yoksa ayn\u0131 kaplan\u0131 kafeste ileri geri ad\u0131mlarken izlemek mi insanda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f olu\u015fturur?\u201d sorusunu Gelece\u011fin Hayvanat Bah\u00e7esinin merkezine yerle\u015ftiriyor. Avrupa\u2019n\u0131n ilk tamamen sanal hayvanat bah\u00e7esi olan bu giri\u015fim sayesinde ziyaret\u00e7iler, hayvanlar\u0131 kafesler olmadan, s\u0131n\u0131rlar olmadan, do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131nda ve en \u00f6nemlisi hayvanlar\u0131n ac\u0131 \u00e7ekmedi\u011fi ko\u015fullarda deneyimleme imk\u00e2n\u0131 buluyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu immersif ve interaktif sanal d\u00fcnyada, ziyaret\u00e7iler kaplanlardan fillere, penguenlerden pandalara, z\u00fcrafalardan timsahlara kadar pek \u00e7ok yabani hayvanla do\u011fal ya\u015fam ortamlar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. Geli\u015fmi\u015f Sanal Ger\u00e7eklik (VR), Art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Ger\u00e7eklik (AR)ve 360\u00b0 projeksiyon teknolojileri sayesinde ziyaret\u00e7iler, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 ekosistemde \u00f6zg\u00fcrce dola\u015farak yabani hayvan refah\u0131 konusunda bilgi ediniyor. Bu deneyim, geleneksel hayvanat bah\u00e7elerinde oldu\u011fu gibi pasif g\u00f6zlemden ibaret de\u011fil; etkin kat\u0131l\u0131m \u00fczerine kurulu bir ke\u015fif yolculu\u011fu sunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Dijital hayvanat bah\u00e7elerine ili\u015fkin konu\u015ftu\u011fumuz GAIA \u0130leti\u015fim, E\u011fitim ve G\u00f6n\u00fcll\u00fc Direkt\u00f6r\u00fc Katrien Busschaert, projenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131n\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle ifade etti: \u201cGelece\u011fin Hayvanat Bah\u00e7esi\u201d giri\u015fimimiz, e\u011fitimin, hayranl\u0131\u011f\u0131n ve hayvanlara sayg\u0131n\u0131n esaret ya da ac\u0131 \u00e7ekme ko\u015fullar\u0131n\u0131 gerektirmedi\u011fi inanc\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Yabani hayvanlar\u0131 parmakl\u0131klar ard\u0131nda tutmak yerine, onlar\u0131n g\u00fczelliklerini deneyimlemeyi ve do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131 hakk\u0131nda etik bir bi\u00e7imde bilgi edinmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak amac\u0131yla yenilik\u00e7i dijital teknolojilerden yararlanmaktay\u0131z.\u201d<\/p>\n\n\n\n

GAIA Genel Direkt\u00f6r\u00fc Ann De Greef, ise projeyi \u015fu s\u00f6zlerle ifade ediyor: \u201cGelece\u011fin Hayvanat Bah\u00e7esi, ziyaret\u00e7ileri, tutsak durumda ya\u015fayan yabani hayvanlara y\u00f6nelik mevcut yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 sorgulamaya davet ediyor. Bunu su\u00e7lay\u0131c\u0131 bir tav\u0131rla de\u011fil; aksine, hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6tesine ge\u00e7en, oyunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, etkile\u015fimli ve yenilik\u00e7i alternatifler sunarak yap\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n\n\n\n

360\u00b0 projeksiyonlar, Art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Ger\u00e7eklik ve Sanal Ger\u00e7eklik teknolojilerinin birle\u015fimi sayesinde ziyaret\u00e7iler; ormanlarda, buzullarda ya da savanalarda dola\u015fabiliyor ve bilgisayar ortam\u0131nda olu\u015fturulmu\u015f hayvanlarla ola\u011fan\u00fcst\u00fc ayr\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015fabiliyor. Bu immersif ara\u00e7lar, biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi ve ekosistem i\u00e7i etkile\u015fimleri do\u011frudan g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sererek hem ger\u00e7ek\u00e7i hem de e\u011fitici bir deneyim sunuyor. <\/p>\n\n\n\n

Benzer bir\u00e7ok \u00f6rnek de var\u2026<\/p>\n\n\n\n

2019 y\u0131l\u0131nda Okyanuslar\u0131n muhte\u015fem canl\u0131lar\u0131n\u0131 onlar\u0131 tutsak etmeden \u00f6\u011frenme ve deneyimleme yollar\u0131n\u0131 ke\u015ffetme yolunda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan bir \u015firket, k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan bir sanal ger\u00e7eklik deneyimine imza att\u0131.<\/a> <\/p>\n\n\n\n

1976\u2019dan bu yana \u015fovlar\u0131nda canl\u0131 hayvanlar\u0131 kullanan bir sirk<\/a> ise 2019\u2019da, hayvan s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc sonland\u0131rmak i\u00e7in yeni \u015fovlar\u0131nda hayvan hologramlar\u0131 kullanmaya ba\u015flad\u0131.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Immotion\u2019\u0131n son \u00fcr\u00fcn\u00fc Shark Dive,<\/a> insanlara b\u00fcy\u00fck \u00e7eki\u00e7 ba\u015fl\u0131 k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131na ve kaplan k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131na suya girmeden dokunma mesafesine ula\u015fma f\u0131rsat\u0131 sunuyor. Bu deneyim, Immotion\u2019\u0131n Emmy \u00f6d\u00fcll\u00fc y\u00f6netmeni Ken Musen taraf\u0131ndan, Bahamalar\u2019daki Bimini K\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131 Laboratuvar\u0131\u2019ndan uzman deniz biyologlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekibin deste\u011fiyle kaydedildi. Konuklar\u0131 Tiger Beach \u00e7evresinde su alt\u0131 yolculu\u011funa \u00e7\u0131karan ve ilk kez VR\u2019da b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eki\u00e7 ba\u015fl\u0131 k\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131n\u0131n 360\u00b0 perspektifini yakalayan bu deneyim, konuklara bir k\u00f6pekbal\u0131\u011f\u0131 gibi hareket edip y\u00fczmenin nas\u0131l bir his oldu\u011funu deneyimleme f\u0131rsat\u0131 sunuyor.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck holografik hayvanat bah\u00e7esi ve dijital deneyim merkezi \u201cKat\u0131l\u0131m Emeklilik DigiZoo<\/a>\u201d, Mall of \u0130stanbul\u2019da kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. 1500 metrekarelik alana kurulan DigiZoo, 50\u2019den fazla canl\u0131 t\u00fcr\u00fc, sanal ger\u00e7eklik deneyimleri, etkile\u015fimli sergilerle hem \u00e7ocuklar\u0131 hem yeti\u015fkinleri unutulmaz bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen dijital tasar\u0131m st\u00fcdyosu ve teknoloji \u015firketi PolyVision taraf\u0131ndan Kat\u0131l\u0131m Emeklilik i\u015fbirli\u011fi ile hayata ge\u00e7irilen Kat\u0131l\u0131m Emeklilik DigiZoo, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck holografik hayvanat bah\u00e7esinde ziyaret\u00e7ilerine e\u015fsiz bir deneyim ya\u015fatmay\u0131 hedefliyor. \u00c7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme teknolojileri ve yapay zek\u00e2 algoritmalar\u0131n\u0131n birle\u015fimiyle olu\u015fturulan bu s\u00fcr\u00fckleyici ve etkile\u015fimli holografik dijital hayvanat bah\u00e7esi, tarih \u00f6ncesi canl\u0131lardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz hayvanlar\u0131na kadar etkile\u015fimli sergilere ev sahipli\u011fi yap\u0131yor. 50\u2019den fazla canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra, iklim krizine dikkat \u00e7ekmek amac\u0131yla tasarlanm\u0131\u015f dijital enstalasyonlar da ziyaret\u00e7ileri iklim krizi konusunda bilin\u00e7lendirerek fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Yunuslara \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Platformu\u2019ndan \u00d6yk\u00fc Ya\u011fc\u0131: \u201cDo\u011fada \u00f6zg\u00fcr ya\u015famas\u0131 gereken bir hayvan\u0131n, insanlar\u0131n e\u011flencesi i\u00e7in \u00f6m\u00fcr boyu hapiste tutulmas\u0131 etik olarak savunulamaz\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir yanda  esaret bir yanda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u2026 Peki, hayvan haklar\u0131 savunucular\u0131 bu konuyu nas\u0131l de\u011ferlendiriyor?<\/p>\n\n\n\n

Yunuslara \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Platformu\u2019ndan \u00d6yk\u00fc Ya\u011fc\u0131, hayvana \u015fiddetin her \u015feyden \u00f6nce k\u00f6lelik anlay\u0131\u015f\u0131 ve esaret uygulamalar\u0131 ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. Koruma, rehabilitasyon, hayvan sevgisi ve e\u011fitim maskelerini kullanarak kar odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan esaret end\u00fcstrisi ve resmi \u00e7al\u0131\u015fma izinlerini veren kamu kurumlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, bilet alarak zulme ortak olan ziyaret\u00e7ilerin hayvanlara ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 fiziksel ve psikolojik \u015fiddetin zul\u00fcm sisteminin devam\u0131 oldu\u011funa de\u011finen Ya\u011fc\u0131, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc etraf\u0131 tellerle \u00e7evrilmi\u015f kafeslere ve beton havuzlara \u00f6m\u00fcr boyu kapat\u0131lman\u0131n, do\u011fal ya\u015fam ve iklim ortamlar\u0131nda her g\u00fcn aileleriyle veya yaln\u0131z ba\u015f\u0131na y\u00fczlerce kilometre kat etmeye, avlanmaya, oynamaya, saklanmaya al\u0131\u015fk\u0131n hayvanlar i\u00e7in hapishaneden fark\u0131 yok. Hayvanlar\u0131n a\u00e7 b\u0131rak\u0131l\u0131p tekme tokatla, kancal\u0131 sopalarla, elektro\u015fokla ve t\u00fcrl\u00fc i\u015fkencelerle \u2018e\u011fitildiklerini\u2019, yani insana hem boyun e\u011fmeye zorlan\u0131p hem ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirildiklerini unutmamal\u0131y\u0131z. \u015eiddet esaretin kendisi. Bunun e\u011flenceli bir taraf\u0131 yok. Do\u011fada \u00f6zg\u00fcr ya\u015famas\u0131 gereken bir hayvan\u0131n, insanlar\u0131n e\u011flencesi i\u00e7in \u00f6m\u00fcr boyu hapiste tutulmas\u0131 etik olarak savunulamaz\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n

Hayvanlar\u0131n insan menfaatleri u\u011fruna kapal\u0131 yapay ortamlarda ya\u015famaya ve insanlarla temasa, etkile\u015fime zorlanmalar\u0131n\u0131n kronik strese s\u00fcr\u00fckledi\u011fine dikkat \u00e7eken Ya\u011fc\u0131, \u201cEtraftaki \u0131\u015f\u0131klar, seyircilerin \u00e7\u0131\u011fl\u0131k ve alk\u0131\u015flar\u0131, daimi m\u00fczik ve bitmek bilmeyen bir arka plan g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc tutsak hayvanlarda duyusal \u00f6rselenmeye sebep olurken, bireyler ve anne-yavru aras\u0131ndaki ili\u015fkinin zarar g\u00f6rmesine yol a\u00e7\u0131yor. Bu olumsuz \u00e7evresel fakt\u00f6rlerden ka\u00e7amamalar\u0131, \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00e7aresizlik hissini de per\u00e7inliyor. T\u00fcm bu duygular hayvanlarda depresyona, yeme bozukluklar\u0131na, zay\u0131flam\u0131\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine ve dolay\u0131s\u0131yla hastal\u0131klara yol a\u00e7\u0131yor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u011fc\u0131, d\u00f6rt duvar aras\u0131na, beton havuzlara ve dev cam fanuslara hapsedildikleri bu korkun\u00e7 ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak hayvanlar, anormal tekrarlayan davran\u0131\u015flara (abnormal repetitive behaviour \u2013 ARB<\/em>) ve zoochosis<\/em> ad\u0131 verilen psikolojik rahats\u0131zl\u0131klar ya\u015famaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ya\u011fc\u0131, \u201c\u00d6rne\u011fin tutsak edilen kaplanlar\u0131n durmaks\u0131z\u0131n daireler \u00e7izmesi, ay\u0131lar\u0131n volta atar gibi bir ileri geri y\u00fcr\u00fcmesi, kurtlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ka\u015f\u0131nmas\u0131 veya yalanmas\u0131, kendi d\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131 yeme, orkalar\u0131n kafalar\u0131n\u0131 havuza vurarak kendine zarar vermesi, yunuslar\u0131n su y\u00fczeyinde hareketsiz durmas\u0131 gibi davran\u0131\u015flar bu rahats\u0131zl\u0131klar aras\u0131nda. Deney laboratuvarlar\u0131nda s\u00f6m\u00fcr\u00fclen maymunlar\u0131n kafes parmakl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli kemirmesi ayn\u0131 tablonun bir par\u00e7as\u0131. Benzer \u015fekilde et, yumurta, s\u00fct \u00fcretim \u00e7iftliklerinde tutsak edilen koyunlar\u0131n birbirlerinin kuyruklar\u0131n\u0131 \u0131s\u0131rmas\u0131, tavuklar\u0131n t\u00fcylerini yolup derilerini koparmas\u0131 da bu stereotip davran\u0131\u015flara \u00f6rnek. Bunlar sadece \u201ccan s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131\u201d de\u011fil; bilimsel olarak, NIH, ZooCheck ve EFSA gibi kurumsal raporlarla ortaya konan, kronik stres, depresyon, travma ve \u00e7aresizlik haliyle ba\u011flant\u0131l\u0131. Do\u011fada yapmalar\u0131 gereken davran\u0131\u015flar\u0131n hi\u00e7birini yapamayan hayvanlar, tekrar eden hareketlerle streslerini ve b\u0131kk\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ediyorlar\u201dc\u00fcmlelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bal\u0131klar ve di\u011fer t\u00fcm deniz canl\u0131lar\u0131n\u0131n, genellikle yads\u0131nan ve bilinmeyen bir zulm\u00fcn \u00f6zneleri oldu\u011funu ifade eden Ya\u011fc\u0131,\u201d\u00d6rne\u011fin, t\u00fcm g\u00fcn insan varl\u0131\u011f\u0131na ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcne maruz b\u0131rak\u0131lan k\u00f6pekbal\u0131klar\u0131 ve vatozlar\u0131n esaret alt\u0131nda geli\u015ftirdikleri davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131ndan biri olan ve \u201csurface breaking\u201d olarak an\u0131lan su y\u00fczeyine ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karma hareketi, asl\u0131nda anormal bir davran\u0131\u015f\u0131n g\u00f6stergesi. \u201cY\u00fczeye \u00e7\u0131k\u0131p sabit kalma\u201d, ba\u015flar\u0131n\u0131 suyun \u00fczerine \u00e7\u0131karma hareketi, genellikle bal\u0131klar\u0131n bu \u015fekilde beslenmeye \u015fartlanmas\u0131 ve \u201ce\u011fitilmesi\u201d sebebiyle oluyor. Ancak ne yaz\u0131k ki, kahkahalarla bu hayvanlar\u0131 izleyen ziyaret\u00e7iler onlar\u0131n neyi neden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla anlayam\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ya\u011fc\u0131, \u00e7ok fazla bilinmeyen bir durumu da g\u00fcndeme getiriyor. Hayvanlara d\u00fczenli olarak verilen antidepresanlar ve stres kaynakl\u0131 \u00fclseri \u00f6nlemek i\u00e7in verilen mide ila\u00e7lar\u0131. Ya\u011fc\u0131, \u201c\u00d6m\u00fcr boyu tutsakl\u0131k, hayvanlar\u0131n zihinsel ve fiziksel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde bozuyor, onlar\u0131 endi\u015fe ve pani\u011fe sevk ediyor. Bazen de en son hapis hayat\u0131ndan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ka\u00e7arken \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Zeus\u2019ta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, insana kar\u015f\u0131 bir direni\u015fe, bir t\u00fcr ayaklanmaya y\u00f6neltiyor. Hem kendilerine hem akranlar\u0131na hem de bak\u0131c\u0131 ve ziyaret\u00e7ilere kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7tiklerinde, yaralama veya \u00f6l\u00fcm vakalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, ne yaz\u0131k ki \u00e7o\u011fu zaman bunlar hayvanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, yaralanmas\u0131 veya tek ki\u015filik h\u00fccrelere kapat\u0131lmas\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131yor. Bunun t\u00fcr, ortam ve \u00fclke baz\u0131nda \u00e7ok say\u0131da \u00f6rne\u011fi var. Orka Tilikum\u2019dan kaplan Tatiana\u2019ya, fil Tyke\u2019dan \u015fempanze Travis\u2019e kadar pek \u00e7ok tutsak hayvan esaretin olumsuz etkileri sebebiyle man\u015fet olmu\u015f durumda. Bu vakalar \u201cagresif hayvan\u201d olaylar\u0131 de\u011fil; aksine hayvanlar\u0131n do\u011falar\u0131na ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde hapsedilmelerinin, kronik stresin ve psikolojik y\u0131k\u0131m\u0131n sonucu. Bu, onlar\u0131n \u201cvah\u015fi ve tehlikeli\u201d oldu\u011funu g\u00f6stermiyor; aksine esaretin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7aresizlik ve delirtici etkilinin d\u0131\u015favurumunu kan\u0131tl\u0131yor\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Hayvanlar\u0131n insan e\u011flencesi ve merak\u0131 u\u011fruna 21. y\u00fczy\u0131lda ticaretinin yap\u0131lmas\u0131, birer meta gibi al\u0131n\u0131p sat\u0131lmas\u0131 ve sergilenmek \u00fczere esarete al\u0131nmas\u0131n\u0131n kabul edilemez oldu\u011funu ifade eden Ya\u011fc\u0131, teknolojinin bu denli geli\u015fti\u011fi bir \u00e7a\u011fda \u201ce\u011fitim, hayvan sevgisi ve do\u011fa koruma\u201d ad\u0131na fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmak i\u00e7in yapabilecek bir \u00e7ok \u015fey oldu\u011funu belirtti. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ya\u011fc\u0131, \u201cHer t\u00fcrl\u00fc g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 i\u00e7eri\u011fin elimizin alt\u0131nda oldu\u011fu ve bal\u0131klar dahil olmak \u00fczere hayvanlar\u0131n hissedebilirli\u011finin defalarca kan\u0131tlan\u0131p baz\u0131 \u00fclkelerin yasal d\u00fczenlemelerinde yerini ald\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde; belgesellerden hayvanlara zarar vermeyecek \u015fekilde planlanan sahadan canl\u0131 yay\u0131nlara, do\u011fada g\u00f6zlem ile dal\u0131\u015f faaliyetlerinden geli\u015fen dijital teknolojilere kadar aktar\u0131labilecek bilginin, yap\u0131labileceklerin s\u0131n\u0131r\u0131 yok. Y\u0131ld\u0131zlar, gezegenler ve tak\u0131my\u0131ld\u0131zlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin kubbe \u015feklindeki bir binan\u0131n tavan\u0131na projeksiyonla yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Planetaryum (planetarium) adl\u0131 yap\u0131lar, e\u011fitici oldu\u011fu kadar etkileyici. Bu uygulamalardan \u00f6rnek al\u0131narak yeni hayvan hapishaneleri a\u00e7mak de\u011fil, modern ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc i\u00e7ermeyen teknolojileri hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in giri\u015fimlerde bulunulmal\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde okyanuslardan Amazon ormanlar\u0131na ve Afrika savanalar\u0131na kadar, sesleri ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle her yerdeymi\u015f gibi hissettirebilen art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sanal ger\u00e7eklik g\u00f6zl\u00fcklerinden (VR) 7D hologramlara kadar pek \u00e7ok \u00e7a\u011fda\u015f giri\u015fim mevcut. Bu sanal ger\u00e7eklik deneyimleri ziyaret\u00e7ileri, VR g\u00f6zl\u00fcklerini ve hareketli koltuklar\u0131 bir araya getirerek herhangi bir fiziksel hareket olmaks\u0131z\u0131n, g\u00f6rsel ve i\u015fitsel uyaranlarla, bir da\u011f gorillerinin aras\u0131nda, kambur balinalar\u0131n hemen yan\u0131nda veya g\u00f6\u00e7 eden bir kaz s\u00fcr\u00fcs\u00fcyle g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde hissettirebiliyor\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

Ya\u011fc\u0131, son olarak Hayvan hapishanelerinin, iddia edilenin aksine \u00e7ocuklar\u0131 hayvanlar konusunda e\u011fitmedi\u011fini, \u00e7ocuklar\u0131n hayvan sevgisini beslemedi\u011fini; yaln\u0131zca empatiden yoksun, tahakk\u00fcm odakl\u0131 bir e\u011flence anlay\u0131\u015f\u0131 a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Veteriner Hekim Prof. Dr. Ebru Yal\u00e7\u0131n: Hi\u00e7bir hayvan e\u011flence i\u00e7in sergilenemez ve \u00fczerinden maddi\/manevi kazan\u00e7 sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lamaz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konuya ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Veteriner Hekim Prof. Dr. Ebru Yal\u00e7\u0131n, ba\u015fta belediyeler olmak \u00fczere \u00f6zel ki\u015fi ya da kurumlara ait \u00e7ok say\u0131da hayvanat bah\u00e7esi bulundu\u011funa dikkat \u00e7ekti. Bu hayvanat bah\u00e7elerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun hayvanlar\u0131n do\u011fas\u0131na, davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131na uymayan, hayvan refah\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan problemli yerler oldu\u011funa de\u011finen Yal\u00e7\u0131n, \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u00f6zellikle egzotik hayvanlar\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 amac\u0131 ile a\u00e7\u0131lmas\u0131 legal hale getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hayvanat bah\u00e7elerinin pek \u00e7o\u011funun hayvanlar\u0131n do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131na olanak vermeyecek boyutlarda ve \u015fartlarda oldu\u011fu da a\u015fikard\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnya Hayvanat Bah\u00e7eleri ve Akvaryumlar Birli\u011fi (WAZA) ve Avrupa Hayvanat Bah\u00e7eleri ve Akvaryumlar Birli\u011fi\u2019nin (EAZA), esaret alt\u0131ndaki hayvanlar\u0131n medikal ve davran\u0131\u015f sa\u011fl\u0131klar\u0131 i\u00e7in belli \u015fartlar olu\u015fturdu\u011funu aktaran Yal\u00e7\u0131n, \u201cYapay olarak sa\u011flanm\u0131\u015f hi\u00e7bir alan do\u011fal etkiyi t\u00fcm\u00fc ile sa\u011flayamamaktad\u0131r. EAZA\u2019ya \u00fcye olan hi\u00e7bir hayvanat bah\u00e7esi ka\u00e7ak yolla gelen bir hayvan bulunduramaz; t\u00fckenme tehlikesi alt\u0131nda olan hayvanlar haricindeki t\u00fcm hayvanlar k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmak zorundad\u0131r ve gerekli hallerde sadece \u00fcye hayvanat bah\u00e7eleri aras\u0131nda hayvan takas\u0131 yap\u0131labilir. Hayvanat bah\u00e7esinde ya da esaret alt\u0131nda do\u011fan hi\u00e7bir hayvan\u0131n tekrar do\u011faya geri d\u00f6nme ihtimali olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yal\u00e7\u0131n, etik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hayvanat bah\u00e7elerinde alan ne kadar geni\u015f olursa olsun bir aslan\u0131n avlanmas\u0131 i\u00e7in yeterli uzunlu\u011fun sa\u011flanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ya da bir z\u00fcrafa i\u00e7in gerekli y\u00fcksek a\u011fa\u00e7lar\u0131n bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Yal\u00e7\u0131n, \u201cBir timsah\u0131n ya da ku\u015fun saklanacak yeri olmadan pek \u00e7ok insan\u0131n onu seyretti\u011fi ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 bir ortamda ne kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalaca\u011f\u0131 \u015f\u00fcpheli. Pek \u00e7ok hayvan stres ya da stresin yaratt\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden normal ya\u015fam s\u00fcrelerini tamamlayam\u0131yor. Bir hayvan\u0131n do\u011fal davran\u0131\u015f repertuar\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmesi temel haklar\u0131ndan biri ve hayvanat bah\u00e7elerinin \u00e7o\u011funda bunlar\u0131 sa\u011flamak neredeyse imkans\u0131z. \u00d6zellikle hafta sonlar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fc, saklanacak alanlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, g\u00fcne\u015f ve kalabal\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ziyaret\u00e7i bask\u0131s\u0131 nedeni ile hayvanlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 strese maruz kald\u0131klar\u0131n\u0131 herkes anlayabilir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Son olarak hi\u00e7bir hayvan\u0131n e\u011flence ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131na de\u011finen Yal\u00e7\u0131n, \u201cHi\u00e7bir hayvan ko\u015fma, avlanma, kazma, saklanma gibi do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131lamaz. Hi\u00e7bir hayvan e\u011flence i\u00e7in sergilenemez ve \u00fczerinden maddi\/manevi kazan\u00e7 sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lamaz. Yaban hayvanlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten merak ediliyorsa do\u011fal ortamlar\u0131nda rahats\u0131z edilmeden g\u00f6zlemlenmeli\u201d s\u00f6zlerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Dijital Medya Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Derne\u011fi taraf\u0131ndan desteklenen bu haber ilk olarak Muzir.org<\/a>‘da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kaplan\u0131 \u00f6zg\u00fcrce ormanda g\u00f6rmek mi, kafeste ileri geri ad\u0131mlarken izlemek mi ger\u00e7ek ba\u011f kurdurur? Ankara B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi, hayvanlar\u0131 esir tutmak yerine 2024\u2019te kurdu\u011fu Dijital Hayvanat Bah\u00e7esi ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve eti\u011fi se\u00e7meli. <\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":605,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-604","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cozum-gazeteciligi"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/media\/605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/newslabturkey.org\/sojo\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}