<\/p>\n\n\n\n
Yo\u011fun n\u00fcfuslu ve sanayi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 illere k\u0131y\u0131s\u0131 bulunan Marmara Denizi \u00e7evresel tehlikelere a\u00e7\u0131k bir konumda. Yasad\u0131\u015f\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, habitat kayb\u0131, tekne demirleme, istilac\u0131 t\u00fcrler d\u0131\u015f\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve ar\u0131t\u0131lmayan at\u0131klar\u0131n boca edilmesiyle kirlilik y\u00fck\u00fc artan Marmara Denizi\u2019nin sorunlar\u0131 ise \u201cm\u00fcsilaj\u201d ile g\u00fcny\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131yor. M\u00fcsilaj\u0131n artmas\u0131yla 2021 y\u0131l\u0131nda \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 22 maddelik \u201cEylem Plan\u0131\u201d haz\u0131rlansa da maddeler etkin \u015fekilde uygulanmad\u0131 ve Ekim 2024\u2019te m\u00fcsilaj yeniden g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
M\u00fcsilaj ve deniz kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ise kabuk boyu 1 metreye kadar ula\u015fabilen, Akdeniz\u2019in en b\u00fcy\u00fck \u00e7ift kabuklu midyesi \u201cpina\u201d (pinna nobilis) yakt\u0131. Hayata ge\u00e7irilen \u201cMarmara\u2019n\u0131n Umudu Pina\u201d projesi, saatte 6 litre deniz suyunu temizleme kapasitesine sahip \u201cpina\u201dlar\u0131n korunmas\u0131 ve \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 hedefliyor. Proje faaliyetleri bo\u011fazlar ve adalar dahil t\u00fcm Marmara Denizi\u2019ni kapsamakla birlikte; \u00f6zellikle y\u00fcksek yo\u011funlukta canl\u0131 bireylerin bulundu\u011fu ve sto\u011fa kat\u0131l\u0131m\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00fcney Marmara K\u0131y\u0131lar\u0131, Erdek K\u00f6rfezi ve Marmara Adalar b\u00f6lgesini kaps\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Kas\u0131m 2024\u2019te yay\u0131mlanan rapora g\u00f6re; proje kapsam\u0131nda 600\u2019den fazla dal\u0131\u015f yap\u0131ld\u0131. Marmara Denizi\u2019nin \u0130mral\u0131 Adas\u0131 hari\u00e7, bin 300 kilometrelik k\u0131y\u0131 \u015feridi tamamen tarand\u0131. 4 bin 300 pina tespit edildi ve y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n canl\u0131 durumda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Projenin kurucular\u0131ndan Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi Prof. Dr. Mustafa Sar\u0131, pinalar\u0131n ilk olarak 2016 y\u0131l\u0131nda \u0130spanya k\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fanan \u00f6l\u00fcmler sonras\u0131 dikkatini \u00e7ekti\u011fini kaydederken, \u201cBizim pinalarda, 2020 y\u0131l\u0131nda baz\u0131 b\u00f6lgelerde \u00f6l\u00fcmler g\u00f6r\u00fclse de sa\u011fl\u0131kl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Lakin pinay\u0131 kimse tan\u0131m\u0131yor, nerelerde pina da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 g\u00f6zleniyor kimse bilmiyordu\u201d dedi. B\u00f6ylece yaln\u0131zca akademik d\u00fcnyada tan\u0131nan pinalar\u0131n, Marmara Denizi k\u0131y\u0131lar\u0131nda yo\u011funlu\u011fu ve pop\u00fclasyon durumu ara\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Erdek K\u00f6rfezi\u2019ndeki pina da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve toplu \u00f6l\u00fcm durumlar\u0131n\u0131 incelediklerini, d\u00fcnyadaki tek pina pop\u00fclasyonunun Marmara Denizi\u2019nde kalmas\u0131ndan dolay\u0131 projeye burada ba\u015flad\u0131klar\u0131 ve Borusan Holding\u2019in \u201cS\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Fayda\u201d program\u0131na dahil olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bilimsel taraf\u0131na \u201cbilin\u00e7 geli\u015ftirme ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma\u201d etkinlikleri ve \u201cpinayla ilgili tan\u0131t\u0131c\u0131 materyal geli\u015ftirme\u201d boyutlar\u0131n\u0131 katt\u0131klar\u0131n\u0131, Borusan ortakl\u0131\u011f\u0131yla \u201cUmut Pina\u201d belgeseli \u00e7ektiklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
\u201cUmut Pina\u201d ismini \u00f6n plana \u00e7\u0131karan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ise \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u201cLogo ve afi\u015fler tasarlatt\u0131k. Proje i\u00e7in bir websitesi kurduk, sosyal medya hesaplar\u0131 olu\u015fturduk. B\u00f6ylece pina g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaya ba\u015flad\u0131. Tam da hedefledi\u011fimiz gibi daha proje bitmeden \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131, Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nden arad\u0131lar, bir etkinli\u011fimize kat\u0131ld\u0131lar ve projemize dahil oldular. B\u00f6ylece fark\u0131ndal\u0131k ve 150-200 kilometrelik bir k\u0131y\u0131 \u015feridindeki pina pop\u00fclasyonunu tahmin etme projesi, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir projeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz yaz b\u00fct\u00fcn Marmara Denizi k\u0131y\u0131lar\u0131nda bin 300 kilometrelik k\u0131y\u0131 \u015feridinde, b\u00fct\u00fcn pinalar\u0131 sayd\u0131klar\u0131n\u0131 kaydederken, \u201cOrtalama 100 metrekare alanda hangi k\u0131y\u0131da, ka\u00e7 adet pina ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ne kadar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fc veya canl\u0131 oldu\u011funu, ne kadar yeni birey kat\u0131l\u0131m\u0131 oldu\u011funu belirledik. Erdek K\u00f6rfezi\u2019nde say\u0131mla ba\u015flayan i\u015fimiz, b\u00fct\u00fcn Marmara\u2019ya yay\u0131lm\u0131\u015f oldu\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
\u201cCam Bal\u0131k\u2019\u0131n Yolculu\u011fu\u201d (Umut Pina, Deniz ve \u0130nsan, Anayurt, Umut Pina ve Pembe Karides) isimli 4 kitapl\u0131k \u00f6yk\u00fc serisiyle de \u00e7ocuklara pinalar\u0131 anlatmak i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Pina El\u00e7ileri\u2019nin okullardaki e\u011fitimlerde bu kitaplardan bahsetti\u011fini kaydeden Sar\u0131, \u201cBu sene Band\u0131rma Anadolu Lisesi\u2019nden bir grup \u00f6\u011frenci, \u00f6\u011fretmenleriyle birlikte pinan\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131yla ilgili bir T\u00dcB\u0130TAK projesi geli\u015ftirdi ve T\u00fcrkiye 1\u2019incisi oldu. Bu kitaplar\u0131n ve bilin\u00e7lendirmenin etkisi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde geliyor\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Marmara Denizi\u2019ndeki kirlilik i\u00e7in ise Mustafa Sar\u0131 \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n
\u201cGe\u00e7en y\u0131l Ekim ay\u0131nda m\u00fcsilaj ba\u015flad\u0131. Bu Haziran ay\u0131n\u0131n ilk haftalar\u0131nda ise sona erdi. Ama Marmara Denizi\u2019nde kirlilik \u00e7ok y\u00fcksek. Halihaz\u0131rda evsel at\u0131klar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 ar\u0131t\u0131yoruz, geri kalan\u0131n\u0131 denize boca ediyoruz. End\u00fcstriyel at\u0131klar\u0131n y\u00fczde 70\u2019ini ar\u0131tam\u0131yoruz. Tar\u0131msal at\u0131klar\u0131n tamam\u0131 ar\u0131t\u0131lmadan denize gidiyor. Denizcilik at\u0131klar\u0131n\u0131n oranlar\u0131 da di\u011ferlerinden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok ciddi oranda kirletmeye devam ediyoruz.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Tek ba\u015f\u0131na pina ve deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck kirlili\u011fi kald\u0131rma ve temizleme g\u00fcc\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izip, \u201cBir taraftan ar\u0131tma tesisleri yapaca\u011f\u0131z, bir taraftan da pinalar deniz suyunu filtreleyerek bize destek olacaklar\u201d dedi. Do\u011fal yolla \u00fcreyip hayat\u0131n\u0131 devam ettiren hi\u00e7bir t\u00fcr\u00fcn suni yollarla \u00fcretilmesini do\u011fru bulmad\u0131klar\u0131n\u0131, do\u011fal pop\u00fclasyonun korunmas\u0131 ve fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yeterli oldu\u011funu da ekledi.<\/p>\n\n\n\n
2016 y\u0131l\u0131ndan beri par\u00e7a par\u00e7a projenin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydeden Sar\u0131, \u201c9 y\u0131ld\u0131r devam eden bir proje, ama son y\u0131llarda etkimiz giderek artt\u0131. Ne kadar devam edece\u011fini ise bilmiyoruz. Arzu ediyoruz ki sonsuza kadar pinalarla u\u011fra\u015fmayal\u0131m. Kamunun \u00e7e\u015fitli kurumlar\u0131 bunu sahiplensin\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Projenin kurucular\u0131ndan Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi Do\u00e7. Dr. U\u011fur Karadurmu\u015f, kumlu ve \u00e7amurlu zeminlerde, genellikle deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n aras\u0131nda ya\u015fayan pinalar i\u00e7in \u015fu bilgiyi payla\u015ft\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u201cDeniz suyunu filtreleyerek ekosistem sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fe katk\u0131 sa\u011flar ve bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck deniz canl\u0131s\u0131na ya\u015fam alan\u0131 sunarlar. Akdeniz havzas\u0131na endemik olan t\u00fcr\u00fcn 2016\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan kitlesel \u00f6l\u00fcmler nedeniyle say\u0131lar\u0131 ciddi bi\u00e7imde azald\u0131. Uluslararas\u0131 Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi (IUCN) taraf\u0131ndan \u2018kritik tehlikede\u2019 (CR) t\u00fcr olarak listelendi.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Pinalar\u0131n, hassas yap\u0131lar\u0131yla dip trol\u00fc, \u00e7apa at\u0131lmas\u0131, \u015fnorkel\/dal\u0131\u015f aktiviteleri, botlar\u0131n demirlemesi gibi fiziksel m\u00fcdahalelerden zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Karadurmu\u015f, 2016-2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Akdeniz\u2019de ya\u015fanan toplu pina \u00f6l\u00fcmlerinin nedeninin ise \u201chaplosporidium pinnae\u201d isimli parazitik protozoon oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ard\u0131ndan di\u011fer bakteriyel ve \u00e7evresel stres fakt\u00f6rlerinin, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, deniz suyu s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki art\u0131\u015f, kirlilik ve habitat kayb\u0131n\u0131n da \u00f6l\u00fcmleri tetikledi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Karadurmu\u015f, \u201cM\u00fcsilaj olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda oksijen azalmas\u0131, organik madde birikimi ve suyun kalitesindeki bozulmalar, pinalar gibi filtre beslenen canl\u0131lar \u00fczerinde do\u011frudan \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc etkiler yarat\u0131r. Yani pinalar m\u00fcsilaj\u0131n do\u011fal tamponudur, ama ayn\u0131 zamanda onun kurban\u0131 haline gelir\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Pinalar\u0131n korunamay\u0131p yok olmas\u0131n\u0131n, denizlerin kendini temizleme ve yenileme kapasitesinin azalmas\u0131 oldu\u011funu belirtirken, \u201cMarmara\u2019n\u0131n Umudu Pina\u201d projesinin \u00fc\u00e7 temel a\u015famas\u0131n\u0131 ise \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klad\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u201cKe\u015ffet; pinalar\u0131n Marmara Denizi\u2019ndeki mevcut da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ve ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 haritalamak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyleri tespit etmek demek. Bilin\u00e7lendir; yerel halk\u0131, bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131, dalg\u0131\u00e7lar\u0131, \u00f6\u011frencileri ve karar vericileri pinalar hakk\u0131nda bilgilendirmek anlam\u0131na geliyor. Koru ise belirlenen alanlarda izleme, koruma \u00f6nlemleri, fark\u0131ndal\u0131k panolar\u0131 ve denizel habitat iyile\u015ftirme faaliyetleri yapmak demek.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201cYap\u0131lan tespit ve izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, farkl\u0131 illerde de y\u00fcr\u00fct\u00fclebilecek koruma faaliyetlerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131yor\u201d diyen Karadurmu\u015f projenin bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n\n\n\n
\u201cSa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerin bulundu\u011fu k\u0131y\u0131 b\u00f6lgeleri tespit edildi. Ya\u015fama alanlar\u0131 GPS koordinatlar\u0131yla kayda al\u0131nd\u0131. Pinalar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortamlar\u0131n fiziksel ve kimyasal \u00f6zellikleri incelendi. Deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu, dip yap\u0131s\u0131, su s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 gibi fakt\u00f6rlerle ili\u015fkisi de\u011ferlendirildi.<\/p>\n\n\n\n
Marmara Denizi\u2019nde de yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen haplosporidium pinnae ve di\u011fer olas\u0131 patojenlerin varl\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Kitlesel \u00f6l\u00fcmlerle ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilecek risk fakt\u00f6rleri ortaya koyuldu.<\/p>\n\n\n\n
Pilot b\u00f6lgelerde d\u00fczenli g\u00f6zlem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131 ve izleme protokolleri olu\u015fturuldu. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireylerin sto\u011fa kat\u0131l\u0131m\u0131, b\u00fcy\u00fcme h\u0131zlar\u0131 ve pop\u00fclasyon yap\u0131s\u0131 analiz edildi.\u201d<\/p>\n\n\n\n
U\u011fur Karadurmu\u015f, \u201cProje yaln\u0131zca bir t\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131na de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Marmara Denizi\u2019nin ekolojik yeniden canlanmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Pinalar hayatta kald\u0131k\u00e7a Marmara i\u00e7in umut da var demektir\u201d diye ekledi.<\/p>\n\n\n\n
Kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fma olan Pina El\u00e7ileri Sekreteri Esra \u00c7un, \u201cAna hedefimiz halk\u0131 bilgilendirme, onlar\u0131n sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlama ve ayd\u0131nlatma\u201d derken, bunun i\u00e7in \u00e7ok fazla etkinlik d\u00fczenlediklerini kaydetti. Halk\u0131 bilin\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 vurgulayan \u00c7un, \u201cBilin\u00e7lendiremesek dahi merak unsuru uyand\u0131r\u0131yoruz. Bu bile \u00e7ok fark yarat\u0131yor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Yapt\u0131klar\u0131 etkinlikleri, \u201cBu sene Band\u0131rma\u2019da b\u00fct\u00fcn ilkokul ve ortaokullar\u0131 gezdik. Ondan \u00f6nce de yerel bir festival olan Ku\u015f Festivali\u2019nde stant a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131k. Orada Pina El\u00e7ileri olarak sahaya indik. Tek tek Erdek ve Band\u0131rma halk\u0131n\u0131 \u00e7evirerek pinalar\u0131 anlatt\u0131k\u201d diye a\u00e7\u0131klad\u0131. Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n izniyle okullarda pinalarla ilgili e\u011fitim verdiklerini belirten \u00c7un, \u201cOkullara gidip pinalar\u0131 anlat\u0131yoruz. Birka\u00e7 oyunumuz oluyor. Sonra sorular sorup hediyeler veriyoruz, Mustafa Sar\u0131\u2019n\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131t\u0131yoruz. B\u00f6ylelikle \u00e7ocuklarla birebir etkile\u015fim i\u00e7indeyiz\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Ortalama 15 ki\u015fi olduklar\u0131n\u0131 aktaran \u00c7un, \u201c\u0130steyen herkes pina el\u00e7isi olabiliyor, ama daha \u00e7ok sorumluluk alabilecek \u00fcniversite \u00f6\u011frencilerini, denizcilik fak\u00fcltelerinden \u00f6\u011frencileri tercih ediyoruz\u201d diye konu\u015ftu. Her hafta toplant\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131, yeni kat\u0131lan el\u00e7ilere e\u011fitim verdiklerini de ekledi.<\/p>\n\n\n\n
Halktan gelen geri bildirimlerin \u00e7ok iyi oldu\u011funu da payla\u015f\u0131rken, \u201cBiz de halktan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011freniyoruz. Bir\u00e7o\u011fu \u00f6nceden pinalar\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f oluyor ve bilgi almak istiyor. Daha sonra onlar da b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan pinalar\u0131 sahipleniyor. Bunu kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde g\u00f6revimizi yerine getirmi\u015f oluyoruz\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Marmara Denizi Savunmas\u0131 S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Eser \u00d6ncel, \u201cMarmara\u2019n\u0131n Umudu Pina\u201d, projesini yak\u0131ndan takip ettiklerini kaydetti. \u00d6ncel, projenin pinalar\u0131n yayg\u0131n oldu\u011fu alanlarda, esnaf ve k\u0131y\u0131 i\u015fletmelerinde poster \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131larak da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bunun gibi somut \u00f6rneklere s\u0131k\u00e7a rastlad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n\n\n\n
\u0130lk a\u015famas\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle yerel halk\u0131n bilin\u00e7lenmesi ve pinalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kavranmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011funu kaydeden \u00d6ncel, \u201cMarmara Denizi Savunmas\u0131 olarak \u00f6zellikle sosyal medyada projeyi yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Benzer i\u00e7eriklerle payla\u015f\u0131mlar yapt\u0131k\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Projenin alt ba\u015fl\u0131klar\u0131nda \u201cUmut Pina\u201d, \u201cMar-Pina\u201d ve \u201cMar-\u00c7ay\u0131r\u201d yer al\u0131yor. Buna g\u00f6re; Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi ve Borusan Liman\u2019\u0131n destekleriyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u201cUmut Pina\u201dn\u0131n amac\u0131; nesli tehlike alt\u0131nda olan pinan\u0131n deniz ekosistemindeki \u00f6nemini ortaya koymak, bilinirli\u011fini ve bilinci art\u0131rmak. Marmara Denizi\u2019ndeki pina stoklar\u0131n\u0131 korumay\u0131 ilke edinen ve m\u00fcsilajdan zarar g\u00f6ren deniz restorasyonuna katk\u0131 sunan bu g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck hareketinde, tan\u0131t\u0131m materyalleri ve \u00e7e\u015fitli topluluklar\u0131 deniz ekosistemiyle tan\u0131\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik etkile\u015fimli etkinlikler geli\u015ftirilmesi s\u00f6z konusu.<\/p>\n\n\n\n
\u201cMar-Pina\u201d projesi \u00c7evre \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi, \u00c7anakkale Onsekiz Mart \u00dcniversitesi, \u0130stanbul \u00dcniversitesi\u2019nin destekleriyle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Marmara Denizi\u2019ndeki pina da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n belirlenmesi, stok tespiti, toplu \u00f6l\u00fcme neden olan patojenlerin izlenmesi, koruma stratejisi ve izleme prosed\u00fcrlerinin geli\u015ftirilmesi ama\u00e7lan\u0131yor. B\u00f6ylece dal\u0131\u015flarla stok tespiti, pina da\u011f\u0131l\u0131m haritalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, toplu \u00f6l\u00fcme neden olan patojenlerin izlenmesi faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
\u201cMar-Pina\u201d ile ayn\u0131 deste\u011fi alan \u201cMar-\u00c7ay\u0131r\u201d projesi ise m\u00fcsilajla y\u0131pranan Marmara Denizi ekosisteminin iyile\u015ftirilmesi ve deniz \u00e7ay\u0131r alanlar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6netimine katk\u0131da sunmay\u0131 hedefliyor. Buna g\u00f6re; deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n tespiti, ara\u015ft\u0131rma istasyonlar\u0131nda karasal bask\u0131n\u0131n belirlenmesi, deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n fenolojik \u00f6zelliklerinin ve epifit t\u00fcrlerin belirlenmesi, koruma stratejisi geli\u015ftirilmesi, transplantasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve Co\u011frafi Bilgi Sistemi (CBS) tabanl\u0131 haritalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 s\u00f6z konusu.<\/p>\n\n\n\n
Dijital Medya Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Derne\u011fi taraf\u0131ndan desteklenen bu i\u00e7erik ilk olarak Evrensel.net’te <\/a>yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n